Gdzie złożyć pozew o rozwód i ile kosztuje rozwód

Pozew o rozwód złóż do sądu okręgowego, w którego okręgu mieliście ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z Was nadal tam mieszka. Gdy tak nie jest, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego małżonka, a dopiero na końcu sąd Twojego miejsca zamieszkania. Sąd rejonowy nie zajmuje się rozwodami, nawet jeśli masz go najbliżej.

Gdzie złożyć pozew o rozwód: trzy kroki

Właściwość sądu w sprawie o rozwód jest wyłączna (art. 41 k.p.c.). Małżonkowie nie mogą sami umówić się na inny sąd. Odpowiedz po kolei na trzy pytania i zatrzymaj się na pierwszym „tak”.

Pytanie	Jeśli tak, właściwy jest
1. Czy choć jedno z Was nadal mieszka w okręgu, w którym mieliście ostatnie wspólne miejsce zamieszkania?	sąd okręgowy tego okręgu
2. Czy pozwany małżonek mieszka w Polsce?	sąd okręgowy miejsca zamieszkania pozwanego
3. Czy żadna z powyższych podstaw nie występuje?	sąd okręgowy miejsca zamieszkania powoda

Liczy się okręg sądu, a nie miasto. W okręgu jednego sądu okręgowego leży wiele miast i gmin. W sądzie sprawę prowadzi wydział cywilny lub cywilny rodzinny.

Przykłady

• Jedno z Was zostało na miejscu. Mieszkaliście razem w Łowiczu. Mąż wyprowadził się do Gdańska, żona została. Pozew trafia do Sądu Okręgowego w Łodzi, bo Łowicz leży w tym okręgu. Nie ma znaczenia, które z Was go składa.
• Oboje się wyprowadziliście. Ostatni wspólny adres był w Krakowie. Żona mieszka teraz we Wrocławiu, mąż w Poznaniu. Jeśli pozew składa żona, właściwy jest Sąd Okręgowy w Poznaniu, czyli sąd pozwanego. Jeśli składa mąż, właściwy jest sąd we Wrocławiu.
• Warszawa. Działają tam dwa sądy okręgowe: Sąd Okręgowy w Warszawie i Sąd Okręgowy Warszawa-Praga. Przed wysyłką sprawdź na stronie sądu, do którego należy Twoja dzielnica.
• Pozwany mieszka za granicą. Najpierw trzeba ustalić, czy polski sąd w ogóle może orzekać. W sprawach z elementem unijnym rozstrzyga o tym rozporządzenie 2019/1111. Tę sytuację dobrze omówić z prawnikiem przed złożeniem pozwu.

Pozew wysłany do niewłaściwego sądu zwykle nie przepada, ale traci się czas na przekazanie akt. Dlatego adres sądu sprawdź na początku.

Ile kosztuje rozwód

Pewne są tylko opłaty ustawowe. Reszta zależy od tego, czy macie dzieci, czy jest spór i czy korzystasz z pomocy adwokata lub radcy prawnego.

Wydatek	Kwota	Kiedy
Opłata od pozwu	600 zł	zawsze, chyba że sąd zwolni Cię od kosztów
Zwrot części opłaty	minus 300 zł	rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron
Skrócony odpis aktu z USC	22 zł za sztukę	jeśli nie masz odpisu
Wyrok z uzasadnieniem	100 zł	jeśli chcesz uzasadnienia, wniosek składasz w ciągu tygodnia
Odpis z akt sprawy	20 zł za każde rozpoczęte 10 stron	gdy potrzebujesz kolejnego odpisu
Pełnomocnictwo	17 zł opłaty skarbowej	gdy działasz przez pełnomocnika, z ustawowymi zwolnieniami
Mediator wyznaczony przez sąd	300 zł pierwsze posiedzenie, 200 zł kolejne, łącznie do 900 zł, plus zwrot wydatków	gdy sąd skieruje Was do mediacji
Opinia OZSS	w 2024 r. 394,28 zł za osobę, najwyżej 1577,12 zł	gdy sąd zleci opinię o dzieciach
Podział majątku w wyroku	300 zł przy zgodnym wniosku, 1000 zł przy sporze	gdy sąd dzieli majątek w sprawie rozwodowej

Zwrot 300 zł: kiedy przysługuje

Sąd zwraca połowę opłaty z urzędu, jeśli orzekł rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron. Następuje to po uprawomocnieniu się wyroku (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych). Pieniądze otrzymuje ten, kto zapłacił. Nie musisz składać osobnego wniosku, ale jeśli zwrot nie nastąpi, przypomnij o nim pismem do sądu.

Warunkiem jest zgodność obojga. Jeśli jedno z Was żąda ustalenia winy, zwrotu 300 zł nie ma. Inne sytuacje pokazuje tabela.

Sytuacja	Zwrot
Rozwód na zgodny wniosek bez orzekania o winie	połowa opłaty, czyli 300 zł
Cofnięcie pozwu na skutek pojednania w pierwszej instancji	cała opłata, czyli 600 zł
Cofnięcie pozwu, zanim sąd wyśle jego odpis pozwanemu	cała opłata pomniejszona o opłatę minimalną
Cofnięcie pozwu przed rozpoczęciem posiedzenia	połowa opłaty pomniejszona o opłatę minimalną

Adwokat lub radca prawny

W sprawie o rozwód nie musisz mieć pełnomocnika. Jeśli go ustanawiasz, wynagrodzenie ustalasz w umowie. Rozporządzenie podaje stawkę minimalną 720 zł, ale służy ona głównie do rozliczania kosztów procesu między stronami. Nie jest ceną usługi. Portal cenauslug.pl w maju 2026 r. szacował honorarium w dużych miastach na 3000–6000 zł przy rozwodzie bez orzekania o winie i 6000–12 000 zł przy sporze o winę. To dane orientacyjne. Stawki zależą od kancelarii i nakładu pracy.

Mediacja

Sąd może skierować Was do mediacji, gdy są widoki na utrzymanie małżeństwa (art. 436 k.p.c.). Może też zrobić to na każdym etapie w sprawach alimentów, dzieci i majątku (art. 445² k.p.c.). Stawki z tabeli obowiązują od 17 lutego 2026 r. i dotyczą mediacji ze skierowania sądu. Mediację prywatną rozliczasz według umowy z mediatorem. W niektórych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej dostępna jest mediacja bez opłat.

Opinia OZSS

Opiniodawczy zespół sądowych specjalistów bada rodzinę, gdy sąd potrzebuje oceny sytuacji dzieci, zwykle przy sporze o opiekę lub kontakty. Koszt jest ryczałtem liczonym od kwoty bazowej kuratorów, dlatego zmienia się co roku. Kwoty z tabeli pochodzą z odpowiedzi Ministerstwa Sprawiedliwości na interpelację i dotyczą 2024 r. W 2026 r. mogą być inne. Na osobę przypada 15% kwoty bazowej, a łącznie najwyżej 60%.

Kto ostatecznie płaci

O kosztach sąd rozstrzyga w wyroku. Zasadą jest, że przegrywający zwraca koszty przeciwnikowi, a przy częściowym uwzględnieniu żądań sąd może je wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić (art. 98 i 100 k.p.c.). Dodatkowo, gdy sąd zasądzi alimenty na rzecz małżonka, zobowiązany ponosi opłatę stosunkową od tych alimentów (art. 26 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych). Dzieje się tak również przy nakazaniu opuszczenia mieszkania albo podziale majątku, wtedy opłata odpowiada takiej sprawie.

Przykładowe budżety

Sytuacja	Koszt urzędowy
Zgodny rozwód bez winy, bez dzieci, bez pełnomocnika, trzeba zamówić odpis aktu małżeństwa	600 + 22 − 300 = 322 zł
Zgodny rozwód bez winy, dwoje dzieci, trzy odpisy aktów	600 + 66 − 300 = 366 zł
Spór o winę, dwoje dzieci, trzy odpisy, wyrok z uzasadnieniem	600 + 66 + 100 = 766 zł, plus ewentualne koszty dowodów

Zwolnienie od kosztów, gdy nie stać Cię na opłatę

Osoba fizyczna może wnieść o zwolnienie od kosztów, jeśli nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ustawy o kosztach sądowych).

1. Napisz wniosek o zwolnienie, całkowite albo częściowe.
2. Wypełnij oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym wzorze.
3. Dołącz dokumenty potwierdzające dochody i wydatki.
4. Złóż wszystko razem z pozwem. Sąd rozpoznaje wniosek w ciągu 7 dni od jego złożenia lub uzupełnienia.

Sąd może zwolnić Cię w całości albo w części, na przykład ponad określoną kwotę. Może też sprawdzać Twój stan majątkowy. Zwolnienie cofa się, gdy jego podstawy nie istniały lub odpadły, a za podanie nieprawdziwych danych grozi grzywna. Zwolnienie nie zdejmuje obowiązku zwrotu kosztów drugiej stronie, jeśli sąd tak orzeknie (art. 108).

O adwokata lub radcę prawnego z urzędu możesz wnieść razem z wnioskiem o zwolnienie albo osobno (art. 117 k.p.c.). Przed złożeniem pozwu możesz skorzystać z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, jeśli oświadczysz, że nie stać Cię na płatną poradę.

Roszczenia alimentacyjne są ustawowo wolne od kosztów (art. 96 ust. 1 pkt 2). Nie dotyczy to samej opłaty od pozwu o rozwód.

Jak zapłacić opłatę 600 zł

• Przelew na rachunek bieżący dochodów właściwego sądu. Numer znajdziesz na stronie sądu. Nie jest to rachunek depozytowy.
• Płatność w systemie Ministerstwa Sprawiedliwości, jeśli sąd z niego korzysta.
• Kasa sądu: gotówką lub kartą, jeśli są warunki techniczne.
• Znak opłaty sądowej dołączony do pisma.

W tytule przelewu podaj imię i nazwisko oraz „opłata od pozwu o rozwód”. Potwierdzenie dołącz do pozwu. Jeśli pozew nie będzie opłacony, sąd wezwie Cię do zapłaty w terminie tygodnia, a po jego upływie zwróci pismo (art. 130 k.p.c.).

Co zawiera pozew o rozwód

Przy zgodnym rozstaniu możesz skorzystać z gotowego wzoru pozwu o rozwód bez orzekania o winie. Inne pisma znajdziesz w kategorii rodzina. Pozew powinien zawierać następujące elementy.

• Oznaczenie sądu, wydziału i stron wraz z adresami i numerami PESEL.
• Żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód, z datą i miejscem ślubu oraz numerem aktu.
• Stanowisko co do winy: z orzekaniem albo bez orzekania o winie.
• Przy dzieciach: wnioski o władzę rodzicielską, kontakty i alimenty.
• Inne wnioski: wspólne mieszkanie, alimenty dla małżonka, podział majątku, zabezpieczenie na czas procesu.
• Informację, czy próbowaliście mediacji, a jeśli nie, wyjaśnienie dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.).
• Uzasadnienie: kiedy i dlaczego ustała więź duchowa, fizyczna i gospodarcza, jak wygląda sytuacja dzieci i dochody.
• Wnioski dowodowe, na przykład świadkowie, oraz własnoręczny podpis.

Załączniki

• Skrócony odpis aktu małżeństwa.
• Skrócone odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci.
• Dowód opłaty albo wniosek o zwolnienie od kosztów.
• Dokumenty, na które się powołujesz, na przykład zaświadczenia o dochodach.
• Odpis pozwu z załącznikami dla pozwanego.
• Pełnomocnictwo, jeśli działa pełnomocnik.

Jak złożyć pozew krok po kroku

1. Ustal właściwy sąd i sprawdź numer jego rachunku.
2. Zamów odpisy aktów w USC.
3. Napisz pozew i podpisz go własnoręcznie.
4. Opłać pozew albo przygotuj wniosek o zwolnienie.
5. Przygotuj dwa komplety dla sądu i pozwanego oraz kopię dla siebie.
6. Złóż pozew w biurze podawczym albo nadaj listem poleconym. Zachowaj potwierdzenie.

Jak długo trwa rozwód

Przepisy nie określają terminu, w którym sąd musi orzec rozwód. Czas zależy od obciążenia sądu, dzieci, liczby dowodów i sporu. Dane z 46 sądów okręgowych, które w 2022 r. opublikowała „Rzeczpospolita”, pokazywały duże różnice: pierwsza rozprawa wypadała po 2–3 miesiącach we Wrocławiu i po 4–6 miesiącach w Gdańsku. To dane sprzed kilku lat. Aktualny czas oczekiwania sprawdzisz w sekretariacie wydziału.

Etap	Termin
Wezwanie do usunięcia braków pozwu	tydzień na uzupełnienie
Wniosek o wyrok z uzasadnieniem	tydzień
Apelacja	dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem

Małżeństwo ustaje, gdy wyrok się uprawomocni. Do tego czasu nadal jesteście małżeństwem, także po ogłoszeniu wyroku.

Jak wygląda rozprawa rozwodowa

Rozprawa odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony chcą jawności, a sąd się zgodzi (art. 427 k.p.c.). Sąd zawsze przesłuchuje strony (art. 432). Nie może oprzeć wyroku wyłącznie na tym, że drugi małżonek zgadza się z pozwem (art. 431). Bada okoliczności rozkładu pożycia oraz sytuację dzieci (art. 441).

• Sąd zapyta o początek i przyczyny rozpadu, o to, czy prowadzicie wspólne gospodarstwo i czy jest szansa na powrót do siebie.
• Do protokołu podasz dane o dzieciach oraz sytuacji majątkowej i zarobkowej (art. 433).
• Dzieci poniżej 13 lat nie zeznają. Zstępni stron poniżej 17 lat również nie są świadkami (art. 430).
• Sąd może zarządzić wywiad środowiskowy o warunkach życia dzieci (art. 434).

Rozprawa odbędzie się mimo nieobecności jednej ze stron. Jeśli jednak powód bez usprawiedliwienia nie przyjdzie na pierwszą rozprawę, sąd zawiesi postępowanie (art. 428). Osoba wezwana do osobistego stawiennictwa, która się nie stawi, może dostać grzywnę (art. 429).

Czy można się rozwieść w urzędzie stanu cywilnego

Nie. W 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację, która dawała taką możliwość małżonkom bez wspólnych małoletnich dzieci, po co najmniej roku małżeństwa i za zgodą obojga. Senat nie wniósł poprawek, ale 30 kwietnia 2026 r. Prezydent wystąpił do Sejmu o ponowne rozpatrzenie ustawy. Wniosek trafił do komisji sejmowej. Na stronie Sejmu nie ma informacji o głosowaniu nad wetem. Ustawa nie obowiązuje, więc rozwód nadal orzeka wyłącznie sąd okręgowy.

Najczęstsze błędy

• Wysłanie pozwu do sądu rejonowego albo sądu najbliższego adresu powoda, mimo że właściwy jest inny okręg.
• Płatność na zły rachunek albo brak dowodu opłaty w pozwie.
• Brak odpisu pozwu dla drugiego małżonka.
• Brak informacji o próbie mediacji i jej przyczynach.
• Pominięcie wniosków dotyczących dzieci.
• Pisanie o winie w uzasadnieniu, gdy chcesz rozwodu bez orzekania o winie.
• Uznanie, że wyrok ogłoszony na sali od razu kończy małżeństwo.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Spieracie się o dzieci, kontakty albo przeprowadzkę dziecka.
• Jedno z Was żąda ustalenia winy.
• Macie wspólny kredyt, firmę lub nieruchomości do podziału.
• Drugi małżonek mieszka za granicą albo małżonkowie mają różne obywatelstwa.
• W rodzinie występuje przemoc.
• Rozważasz alimenty dla siebie lub obawiasz się takiego żądania.

Najczęstsze pytania

Czy mogę złożyć pozew w sądzie w moim mieście?

Tylko wtedy, gdy ten sąd jest właściwy według art. 41 k.p.c. Sąd miejsca zamieszkania powoda to ostatnia z trzech podstaw.

Ile kosztuje rozwód bez adwokata?

Przy zgodnym rozwodzie bez winy opłata netto wynosi 300 zł, plus odpisy aktów. Przy sporze zostaje 600 zł i koszty dowodów.

Kto płaci 600 zł?

Osoba, która składa pozew. Sąd w wyroku może inaczej rozłożyć koszty między stronami.

Czy zwrot 300 zł następuje automatycznie?

Tak, z urzędu, po uprawomocnieniu się wyroku, gdy sąd orzekł rozwód na zgodny wniosek bez orzekania o winie.

Odpis skrócony czy zupełny?

Karta informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości wymienia odpisy skrócone. Odpis skrócony kosztuje 22 zł, zupełny 33 zł.

Czy muszę iść do mediacji?

Pozew musi zawierać informację o próbie mediacji albo o przyczynie jej braku. Do samej mediacji w toku sprawy może skierować Was sąd.

Czy można złożyć pozew wspólnie?

Pozew składa jedno z małżonków, drugie jest pozwanym. Pozwany może się zgodzić z żądaniem albo sam żądać rozwodu (art. 439 § 3 k.p.c.).

Czytaj też

• Rozwód bez orzekania o winie: warunki, przebieg i skutki
• Pozew o rozwód bez orzekania o winie – wzór
• Wzory pism: rodzina

Podstawa prawna

• Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468: art. 17 pkt 1, 41, 98, 98¹, 100, 104¹, 117, 130, 187 § 1 pkt 3, 369, 425–446
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236: art. 56–58
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228: art. 5, 25b, 26, 38, 77, 79, 96, 100–102, 108–111
• Rozporządzenie w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych, Dz.U. 2023 poz. 923
• Rozporządzenie w sprawie wynagrodzenia mediatora, Dz.U. 2026 poz. 170
• Rozporządzenie w sprawie kosztów opinii OZSS, Dz.U. 2015 poz. 2190 oraz odpowiedź na interpelację nr 6034
• Rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. 2023 poz. 1964
• Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111
• Karta usługi „Informacja o rozwodzie”, Ministerstwo Sprawiedliwości
• Przebieg prac nad ustawą o rozwodzie przed kierownikiem USC, druk 2121

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.