Koszty utrzymania dziecka i alimenty łączą się tak: alimenty nie są prostą połową sumy wydatków. Sąd ustala najpierw usprawiedliwione potrzeby dziecka, potem możliwości rodziców i to, co każdy z nich wnosi osobiście. Twoim zadaniem jest przedstawić zestawienie, które da się sprawdzić. Poniżej znajdziesz sposób liczenia, tabelę i wzór uzasadnienia.

Co sąd uznaje za usprawiedliwione potrzeby dziecka

Art. 135 § 1 k.r.o. wiąże zakres alimentów z dwoma elementami: usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego oraz zarobkowymi i majątkowymi możliwościami zobowiązanego. W uchwale z 16 grudnia 1987 r. (III CZP 91/86) Sąd Najwyższy opisał takie potrzeby jako zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy, odpowiedni do wieku i uzdolnień. Dzieci mają też prawo do równej z rodzicami stopy życiowej, z wyłączeniem zbytku.

W wyroku z 5 października 2022 r. (II CSKP 552/22) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że równa stopa życiowa nie oznacza kwot znacząco przekraczających średnie wydatki na dzieci. Liczy się to, co jest uzasadnione, a nie to, co rodzic chciałby dziecku zapewnić.

Polskie prawo nie zawiera tabeli stawek alimentów ani procentu od dochodu. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie. Sąd Okręgowy w Sieradzu w wyroku z 30 stycznia 2023 r. (I Ca 617/22) podkreślił, że liczy się zakres usprawiedliwionych potrzeb, a nie faktycznie wydawane kwoty. Zbyt matematyczne wyliczanie uznał za nieżyciowe.

Co obejmują koszty utrzymania i wychowania

Art. 135 § 1 k.r.o. nie zawiera listy wydatków. Możesz jednak uporządkować je w dwóch grupach.

• Utrzymanie: wyżywienie, ubrania i obuwie, higiena, leki, leczenie, mieszkanie, media, dojazdy.
• Wychowanie: przedszkole lub szkoła, podręczniki, korepetycje, zajęcia rozwijające, sport, kultura, wypoczynek, kieszonkowe.

Sąd może nie uznać pozycji ponadstandardowych. W sprawie IV RC 106/25 Sąd Rejonowy w Wieliczce nie uwzględnił na przykład wakacji zagranicznych. W I Ca 617/22 Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał, że drogie zajęcia dodatkowe nie zawsze muszą być finansowane przez drugiego rodzica. Dlatego przy każdej droższej pozycji napisz, po co ona jest.

Osobiste starania rodzica

Rodzic, z którym dziecko mieszka na co dzień, nie musi łożyć pieniędzy w tej samej kwocie co drugi. Art. 135 § 2 k.r.o. pozwala wykonywać obowiązek w całości lub w części przez osobiste starania o utrzymanie lub wychowanie dziecka. Chodzi o codzienną opiekę, gotowanie, odprowadzanie do szkoły, wizyty u lekarza, odrabianie lekcji.

W sprawie IV RC 106/25 sąd wziął to pod uwagę: matka prowadziła codzienną opiekę, ojciec widywał syna rzadziej, więc przyjęto, że pokrywa około dwóch trzecich kosztów. To przykład, a nie reguła. Inny układ może wynikać z dochodów rodziców i podziału opieki. Sama opieka nie oznacza też, że ten rodzic niczego nie wnosi finansowo. W uzasadnieniu napisz konkretnie, kto co robi i ile czasu to zajmuje.

Jak liczyć udział dziecka w kosztach mieszkania

To najczęstszy punkt sporny. Nie ma jednego ustawowego wzoru. Sądy stosują różne podejścia, a orzeczenia pokazują dwa typowe rozwiązania.

Sposób	Jak działa	Przykład z uzasadnienia
Tylko to, co wynika z obecności dziecka	Czynsz i eksploatację rodzic ponosiłby także bez dziecka. Uwzględnia się większe zużycie mediów.	IV RC 106/25: czynszu nie zaliczono, a media liczono jako jedną trzecią z około 250 zł, czyli około 80 zł.
Podział opłat przez osoby, które z nich korzystają	Każdą pozycję dzieli się przez liczbę osób, których dotyczy.	III RC 8/21: prąd i gaz podzielono na 2, wodę i śmieci na 4. Pominięto remont i raty samochodu matki.

Praktyczny schemat liczenia:

1. Wypisz wszystkie stałe opłaty: czynsz, prąd, gaz, wodę, internet, wywóz odpadów.
2. Policz osoby korzystające z każdej pozycji.
3. Podziel kwotę przez tę liczbę.
4. Nie doliczaj remontów ani kosztów, które służą wyłącznie dorosłym.
5. Uzupełnij wyjaśnieniem, jeśli wynajmujesz większe mieszkanie ze względu na dziecko.

Przykład liczenia. Mama i dwoje dzieci mieszkają w wynajętym mieszkaniu. Prąd wynosi 300 zł, a internet 90 zł. Podział na 3 osoby daje 100 zł i 30 zł na każde dziecko. Czynsz najmu 2100 zł możesz przedstawić analogicznie, czyli 700 zł. Przygotuj się jednak na to, że sąd może przyjąć mniejszą część.

Wzorcowa tabela miesięcznych kosztów dziecka

Kwoty poniżej są wyłącznie przykładowe. Nie są to stawki sądowe ani średnie. Wpisz własne dane, najlepiej ze średniej z ostatnich 3–6 miesięcy.

Pozycja	Przykładowo, miesięcznie	Dowód
Wyżywienie	700 zł	Paragony, wyciąg z konta, opłata za stołówkę
Ubrania i obuwie	150 zł	Paragony. Wydatki sezonowe podziel przez 12
Higiena i kosmetyki	60 zł	Paragony
Leki i lekarz	100 zł	Faktury, karta leczenia
Udział w kosztach mieszkania	300 zł	Rachunki, umowa najmu, wyliczenie
Szkoła: wyprawka, podręczniki, składki	100 zł	Faktury, ogłoszenia szkoły
Zajęcia dodatkowe	200 zł	Umowa, potwierdzenia przelewów
Dojazdy	60 zł	Bilet, wyliczenie
Wypoczynek, kultura, kieszonkowe	130 zł	Rachunki, oświadczenie
Razem (przykład)	1800 zł

Wydatki roczne, takie jak wyprawka lub obóz, podziel przez 12. Dzięki temu sąd zobaczy realny miesięczny koszt, a nie jednorazowy szczyt.

Koszty dziecka w różnym wieku

Wiek	Typowe pozycje	Na co zwrócić uwagę
Niemowlę, małe dziecko	Pieluchy, mleko, wizyty lekarskie, żłobek	Czasem rodzic nie może pracować w pełnym wymiarze. Wskaż to przy ocenie jego możliwości.
Przedszkole	Czesne, wyżywienie, zajęcia, ubrania	W IV RC 106/25 przedszkole kosztowało około 400 zł, a wyżywienie około 1000 zł według deklaracji matki.
Szkoła podstawowa	Podręczniki, świetlica, sport, korepetycje	Pokaż, które zajęcia są potrzebne i kto je zaleca.
Nastolatek	Ortodonta, dojazdy, telefon, większe porcje, odzież	Koszty mogą rosnąć wraz z wiekiem i rozwojem dziecka.
Student lub uczeń po 18. roku życia	Akademik, stancja, opłaty, materiały	Pełnoletnie dziecko składa pozew samodzielnie.

Wiek jest dobrym uzasadnieniem podwyżki. Więcej o tym piszemy w poradniku jak podwyższyć alimenty.

Jakimi dowodami wykazać koszty

• Rachunki i faktury. Najlepiej z imieniem dziecka lub opisem wydatku.
• Wyciągi z konta. Podkreśl pozycje dotyczące dziecka i ukryj sprawy niezwiązane z tematem.
• Umowy i regulaminy. Przedszkole, szkoła, zajęcia, opiekunka.
• Dokumentacja medyczna. Zalecenia lekarza, rozpoznanie, cena terapii.
• Zaświadczenia ze szkoły. Plan zajęć, wyniki, potrzeby edukacyjne.
• Świadkowie. Na przykład babcia lub trener mogą potwierdzić codzienne wydatki i udział rodzica.

Nie musisz mieć paragonu na każdy chleb. Sąd rozumie życie i część kosztów szacuje. Pozycje wysokie i nietypowe powinny jednak mieć dokument.

Możliwości zarobkowe a faktyczne dochody

Sąd ocenia nie tylko zaświadczenie o zarobkach. Według uchwały III CZP 91/86 liczą się zarobki i dochody, które zobowiązany mógłby uzyskać przy pełnym wykorzystaniu sił i kwalifikacji, a nie tylko rzeczywiste. W sprawie I Ca 617/22 przyjęto, że pozwany może zarabiać co najmniej około 2300 zł miesięcznie. W sprawie IV RC 106/25 sąd uznał, że bezrobotny ojciec z kwalifikacjami może uzyskać przynajmniej średnie wynagrodzenie w regionie.

Dotyczy to także Ciebie. Oboje rodzice mają obowiązek utrzymania dziecka. Przedstaw więc również swoje dochody, stałe zobowiązania i powód, dla którego pracujesz w określonym wymiarze. Art. 135 § 1 k.r.o. stawia granicę: nawet wysoka suma kosztów nie przełoży się na alimenty ponad możliwości zobowiązanego.

800+ a alimenty: aktualny stan

Świadczenie wychowawcze wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko. Art. 135 § 3 pkt 3 k.r.o. stanowi, że nie wpływa ono na zakres świadczeń alimentacyjnych. Na tej samej zasadzie art. 135 § 3 obejmuje świadczenia rodzinne, rodzicielskie świadczenie uzupełniające i środki z pieczy zastępczej oraz wskazane tam świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego.

W praktyce:

• Nie odejmuj 800 zł od kosztów dziecka w zestawieniu.
• Nie traktuj tej kwoty jako dochodu rodzica przy ocenie jego możliwości.
• Bądź gotów na to, że sąd zapyta, na co wydajesz te pieniądze. W niektórych uzasadnieniach sądy wskazują, że świadczenie może pokrywać dodatkowe wydatki, na przykład rozrywkę lub wyjazdy. Podstawowe potrzeby pozostają obowiązkiem rodziców.

Nie opieraj uzasadnienia na tym, że 800+ nie wystarcza. Skup się na kosztach i możliwościach.

Kilkoro dzieci

Alimenty ustala się na każde dziecko. Dlatego przygotuj osobne zestawienie dla każdego, nawet jeśli mieszkają razem. Koszty wspólne, na przykład media, podziel między domowników. Pozycje indywidualne, jak aparat ortodontyczny lub zajęcia, przypisz do konkretnego dziecka.

Inny aspekt to dzieci zobowiązanego z innego związku. Wszystkie dzieci mają prawo do zaspokojenia potrzeb, a granicą są możliwości rodzica. Sąd może uwzględnić utrzymanie kolejnego dziecka przy ocenie, ile może zapłacić. Warto o tym pamiętać, ustalając żądaną kwotę.

Opieka naprzemienna a alimenty

Opieka naprzemienna nie oznacza automatycznie braku alimentów. Gdy dziecko spędza porównywalny czas u obojga rodziców, każdy ponosi część kosztów w swoim czasie, a osobiste starania są podobne. Sąd i tak porówna jednak dochody i rzeczywisty podział wydatków. Jeśli jeden rodzic zarabia znacznie więcej albo opłaca szkołę, leczenie czy zajęcia, alimenty mogą być zasądzone.

W zestawieniu oddziel więc koszty ponoszone w każdym domu od kosztów wspólnych. Jeśli sąd orzekł opiekę naprzemienną w porównywalnych i powtarzających się okresach, każdy z rodziców dostaje połowę kwoty 800+ (art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Wzór uzasadnienia kosztów

Poniższy fragment możesz dostosować do swojej sprawy. Kwoty i fakty muszą być prawdziwe. Pełny układ pozwu znajdziesz we wzorze pozwu o podwyższenie alimentów, a inne pisma w kategorii Rodzina.

Małoletni [imię], ur. [data], ma [wiek] lat i jest uczniem [klasa, szkoła]. Mieszka ze mną przy ul. [adres]. Od dnia wydania wyroku Sądu Rejonowego w [miejscowość] z [data], sygn. akt [sygnatura], jego usprawiedliwione potrzeby wzrosły, ponieważ [konkretne okoliczności].

Miesięczny koszt utrzymania i wychowania dziecka wynosi obecnie około [kwota] zł. Składają się na niego: wyżywienie [kwota] zł, odzież i obuwie [kwota] zł, leczenie [kwota] zł, szkoła [kwota] zł, zajęcia [kwota] zł, dojazdy [kwota] zł oraz część kosztów mieszkania [kwota] zł, wyliczona jako [sposób wyliczenia]. Na dowód przedkładam dokumenty wskazane w załącznikach.

Na co dzień osobiście sprawuję opiekę nad dzieckiem, w szczególności [co robisz]. Wykonuję w ten sposób obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 135 § 2 k.r.o. Moje dochody wynoszą [kwota] zł netto miesięcznie, a stałe zobowiązania [kwota] zł.

Pozwany pracuje jako [zawód] i zarabia około [kwota] zł miesięcznie. Ma też [majątek, dochody dodatkowe]. Jego możliwości zarobkowe i majątkowe pozwalają na płacenie alimentów w wysokości [kwota] zł miesięcznie.

Najczęstsze błędy

• Jedna ogólna kwota. „Dziecko kosztuje 2500 zł” bez rozbicia niczego nie dowodzi.
• Doliczanie całego czynszu. Sąd może uwzględnić tylko część albo tylko media.
• Własne wydatki w kosztach dziecka. Raty samochodu lub remont zwykle nie przejdą.
• Odjęcie 800+ od kosztów. Tego nie wymaga art. 135 § 3 k.r.o.
• Pominięcie własnej opieki. Osobiste starania też się liczą, więc je opisz.
• Dokumenty niezgodne z zestawieniem. Sprawdź, czy sumy się zgadzają.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Dziecko ma poważną chorobę lub niepełnosprawność i koszty są wysokie.
• Drugi rodzic ma firmę, dochody za granicą lub zaniża zarobki.
• Spór dotyczy opieki naprzemiennej i podziału kosztów.
• Pozwany ma kilkoro dzieci z różnych związków.
• Nie masz pewności, jak przedstawić koszty mieszkania, zwłaszcza gdy mieszkasz z rodziną.

Najczęstsze pytania

Czy istnieje tabela alimentów w Polsce?

Żaden przepis nie podaje stawek. Sąd opiera się na art. 135 k.r.o. i dowodach w konkretnej sprawie.

Ile wynoszą koszty utrzymania dziecka?

Nie ma jednej kwoty. Zależą od wieku, zdrowia, miejsca zamieszkania i poziomu życia rodziców.

Czy muszę mieć paragony na wszystko?

Nie. Pozycje codzienne można wykazać szacunkiem i wyciągiem z konta. Większe wydatki potwierdź dokumentem.

Czy wliczać czynsz?

Możesz przedstawić część przypadającą na dziecko, ale sąd może przyjąć tylko media. Przygotuj wyliczenie.

Czy alimenty pokrywają połowę kosztów?

Nie zawsze. Udział zależy od możliwości rodziców i osobistych starań.

Czy 800+ trzeba wykazać w pozwie?

Nie musisz odejmować go od kosztów. Sąd może jednak zapytać o wszystkie źródła utrzymania rodziny.

Czytaj też

• Jak podwyższyć alimenty na dziecko: krok po kroku
• Pozew o podwyższenie alimentów – wzór
• Wzory pism: Rodzina

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236: art. 133, 135
• Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci: art. 5
• Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, M.P. 1988 nr 6 poz. 60
• Wyrok SN z 5.10.2022 r., II CSKP 552/22
• Wyrok SO w Sieradzu z 30.01.2023 r., I Ca 617/22
• Wyrok SR w Wieliczce z 21.07.2025 r., IV RC 106/25
• Uzasadnienie SR w Świnoujściu, III RC 8/21

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.

Jak podwyższyć alimenty? Masz dwie drogi. Pierwsza to porozumienie z drugim rodzicem, potwierdzone ugodą przed mediatorem lub aktem notarialnym. Druga to pozew do wydziału rodzinnego sądu rejonowego. W obu przypadkach musisz pokazać, co zmieniło się od czasu, gdy ustalono obecną kwotę. Sama wyższa kwota na liście życzeń nie wystarczy. Sąd porówna dwie sytuacje: tę z dnia poprzedniego wyroku lub ugody i dzisiejszą.

Na jakiej podstawie można podwyższyć alimenty

Trzy przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego tworzą całą konstrukcję.

Przepis	Co mówi	Co to znaczy dla Ciebie
Art. 133 § 1 k.r.o.	Rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.	Obowiązek nie kończy się automatycznie w dniu 18. urodzin.
Art. 135 § 1 k.r.o.	Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.	Sąd bada obie strony równania: potrzeby dziecka i możliwości rodzica.
Art. 138 k.r.o.	W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy o alimentach.	Podwyższyć można kwotę z wyroku, ugody i umowy.

Jeśli alimenty nigdy nie zostały ustalone, nie ma czego podwyższać. Wtedy składasz zwykły pozew o alimenty.

Co jest zmianą stosunków

Sąd Najwyższy w uchwale z 16 grudnia 1987 r. (III CZP 91/86) wskazał, że chodzi o zmianę trwałą i istotną, powstałą po wydaniu orzeczenia. Jednorazowy wydatek lub krótki spadek dochodów zwykle nie wystarczy. W praktyce zmiana dotyczy jednej z dwóch stron równania.

Wzrost usprawiedliwionych potrzeb dziecka

• Dziecko poszło do przedszkola, szkoły podstawowej lub średniej.
• Pojawiło się stałe leczenie, rehabilitacja, ortodonta albo specjalna dieta.
• Dziecko chodzi na korepetycje lub zajęcia, które odpowiadają jego uzdolnieniom.
• Dojeżdża do szkoły albo zamieszkało w internacie.
• Wyraźnie wzrosły ceny tego, co kupujesz dla dziecka.

Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyroku z 18 listopada 2020 r. (VI RCa 196/20) wprost łączył wzrost potrzeb z rozwojem dzieci, nauką, zajęciami i leczeniem. Wskazał też, że sam upływ czasu powoduje naturalny wzrost wydatków. Nie oznacza to, że sama data wystarczy. Upływ czasu musi przekładać się na konkretne, wykazane koszty.

Wzrost możliwości zobowiązanego

• Rodzic ma lepszą pracę, awans albo otworzył dobrze działającą firmę.
• Odziedziczył lub kupił nieruchomość, ma dochody z najmu.
• Skończył się kredyt lub inny duży ciężar, który sąd uwzględnił poprzednio.

Liczą się nie tylko faktyczne zarobki. Sąd ocenia także to, ile rodzic mógłby zarobić, gdyby w pełni wykorzystał swoje siły i kwalifikacje.

Przykład

Wyrok z 2021 r. zasądził 800 zł na przedszkolaka. Dziś dziecko ma 10 lat, nosi aparat ortodontyczny i chodzi na basen zalecony przez lekarza. Ojciec zmienił pracę na lepiej płatną. To dwa niezależne powody do podwyżki. Oba trzeba udokumentować.

Pamiętaj o granicy: wyższe potrzeby nie zawsze dają wyższe alimenty. Art. 135 § 1 k.r.o. wiąże je z możliwościami rodzica. Jeśli jego możliwości są niewielkie, a ma na utrzymaniu także inne dziecko, podwyżka może być mniejsza od oczekiwanej albo sąd może oddalić pozew.

Ile czasu powinno upłynąć od poprzedniego wyroku

Przepisy nie podają takiego terminu. Popularne „dwa lata” czy „pięć lat” nie wynikają z ustawy. Pozew możesz złożyć wtedy, gdy potrafisz wskazać trwałą i istotną zmianę. Po kilku miesiącach od wyroku będzie to trudne, ale nie jest wykluczone, na przykład przy poważnej chorobie dziecka.

Od kiedy można żądać podwyższenia alimentów

Standardowo w pozwie wskazuje się datę wniesienia pozwu. Tak formułowane żądanie jest najprostsze i najłatwiej je wykonać. Art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c. również wiąże rygor natychmiastowej wykonalności przede wszystkim z ratami płatnymi po wniesieniu powództwa.

Czy można prosić o podwyżkę wstecz? Tak, ale to wyjątek, który trzeba uzasadnić. Zmiana orzeczenia może działać wstecz, jeśli wynika to wprost z sentencji orzeczenia. Oznacza to, że musisz podać konkretną datę w żądaniu i wykazać, kiedy nastąpiła zmiana. Art. 137 § 2 k.r.o. pozwala też uwzględnić niezaspokojone potrzeby z czasu przed wniesieniem powództwa, przez zasądzenie odpowiedniej sumy. Trzyletni termin przedawnienia z art. 137 § 1 k.r.o. nie gwarantuje jednak, że otrzymasz wyrównanie za pełne trzy lata.

Ugoda zamiast procesu

Jeśli drugi rodzic zgadza się na podwyżkę, proces może być zbędny. Sama umowa w wiadomości e-mail daje jednak mało: bez tytułu wykonawczego nie wyegzekwujesz kwoty przez komornika.

Sposób	Co trzeba zrobić	Na co uważać
Ugoda przed mediatorem	Spisać ugodę i złożyć ją do zatwierdzenia przez sąd.	Po zatwierdzeniu ma moc ugody sądowej. Zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym (art. 18315 k.p.c.).
Akt notarialny	Zawrzeć umowę u notariusza, a zobowiązany poddaje się w niej egzekucji (art. 777 § 1 k.p.c.).	Do egzekucji potrzebna jest klauzula wykonalności. Ustawa o funduszu alimentacyjnym mówi o tytule pochodzącym od sądu lub przez sąd zatwierdzonym. Jeśli możesz potrzebować funduszu, wybierz ugodę zatwierdzoną przez sąd.
Ugoda w sądzie	Zawrzeć ją w toku sprawy o podwyższenie.	Spór kończy się szybciej, a Ty masz tytuł egzekucyjny.

Do którego sądu złożyć pozew

Pozew trafia do sądu rejonowego, do wydziału rodzinnego i nieletnich. Art. 32 k.p.c. pozwala wytoczyć powództwo o roszczenie alimentacyjne według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. Dla małoletniego dziecka będzie to zwykle miejsce, w którym mieszka z rodzicem sprawującym opiekę. Masz też drugą możliwość: sąd właściwy dla pozwanego. Najczęściej wygodniejszy jest sąd dziecka, bo tam łatwiej dojechać na rozprawę.

Jak napisać pozew krok po kroku

1. Znajdź ostatni wyrok lub ugodę. Zapisz sygnaturę akt, datę i kwotę.
2. Ustal, co zmieniło się od tego dnia. Porównuj konkretne pozycje, nie ogólne wrażenia.
3. Rozpisz obecne miesięczne koszty dziecka. Pomoże Ci nasz poradnik koszty utrzymania dziecka w pozwie o alimenty.
4. Oblicz żądaną kwotę, wartość przedmiotu sporu i wskaż datę, od której żądasz podwyżki.
5. Napisz, czy próbowaliście mediacji lub innego polubownego rozwiązania. Jeśli nie, podaj dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.).
6. Dodaj wniosek o zabezpieczenie, jeśli potrzebujesz wyższej kwoty już w trakcie sprawy.
7. Dołącz załączniki i odpis pozwu dla pozwanego. Podpisz pismo i złóż je w sądzie lub wyślij pocztą.

W pozwie małoletnie dziecko jest powodem, a rodzic działa jako jego przedstawiciel ustawowy. Pozwanym jest drugi rodzic. Gotową strukturę z tymi elementami znajdziesz we wzorze pozwu o podwyższenie alimentów. Inne pisma ze spraw rodzinnych są w kategorii Rodzina.

Jakie dowody zebrać

• Poprzedni wyrok lub ugoda. Możesz też wskazać sąd i sygnaturę.
• Faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów z ostatnich miesięcy.
• Umowy i opłaty za przedszkole, szkołę, zajęcia, korepetycje.
• Dokumentacja medyczna i koszty leczenia.
• Zaświadczenie o Twoich dochodach, a także dane o dochodach drugiego rodzica, jeśli je masz.
• Akta poprzedniej sprawy. Możesz wnieść o ich dołączenie, żeby sąd porównał ówczesne ustalenia.

Wartość przedmiotu sporu: jak ją policzyć

Sprawa o podwyższenie alimentów jest sprawą majątkową, więc wpisujesz w pozwie wartość przedmiotu sporu. Art. 22 k.p.c. odsyła do sumy świadczeń za jeden rok. Przy podwyżce liczysz tylko różnicę. Materiał Ministerstwa Sprawiedliwości dla sądów rejonowych opisuje to tak samo: 12 miesięcy razy różnica między dotychczasową a żądaną kwotą.

Dotychczas	Żądasz	Różnica	Wartość sporu (×12)
800 zł	1200 zł	400 zł	4800 zł
1000 zł	1500 zł	500 zł	6000 zł
1500 zł	2200 zł	700 zł	8400 zł

Gdy pozew obejmuje kilkoro dzieci, ich wartości sumujesz (art. 21 k.p.c.).

Opłaty i koszty

Pozycja	Kto i ile
Opłata od pozwu o podwyższenie	Strona dochodząca alimentów nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.).
Rozliczenie po wyroku	Sąd rozstrzyga o kosztach w wyroku. Może nimi obciążyć przegrywającego albo znieść je wzajemnie. Podstawą opłaty jest wartość sporu. Na przykład przy 4800 zł wynosi ona 400 zł (art. 13 ust. 1 u.k.s.c.).
Adwokat lub radca prawny	Zwolnienie go nie obejmuje. Wynagrodzenie ustalasz w umowie.
Mediator lub notariusz	Koszt zależy od wybranego sposobu. Zapytaj o niego przed rozpoczęciem.

Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy

Proces trwa, a wydatki dziecka rosną. Dlatego w pozwie albo później możesz złożyć wniosek o zabezpieczenie. Sąd zobowiązuje wtedy pozwanego do płacenia określonej kwoty do czasu zakończenia sprawy (art. 753 § 1 k.p.c.). W sprawach o alimenty wystarczy uprawdopodobnić roszczenie. Nie musisz odrębnie wykazywać interesu prawnego, wymaganego w innych sprawach przez art. 730¹ k.p.c.

Wniosek sąd powinien rozpoznać bezzwłocznie, nie później niż w tydzień od wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 737 k.p.c.). Klauzulę wykonalności sąd nadaje z urzędu (art. 743 § 1 k.p.c.), a odpis postanowienia doręcza stronom (art. 753 § 2 k.p.c.). We wniosku podaj kwotę i krótko wskaż powody.

Natychmiastowa wykonalność wyroku

Sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, gdy zasądza alimenty za raty płatne po wniesieniu powództwa. Dotyczy to także rat wcześniejszych, ale tylko za okres do trzech miesięcy (art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie musisz czekać na uprawomocnienie, by skierować sprawę do komornika w tym zakresie. Starsze raty można egzekwować dopiero po uprawomocnieniu, chyba że sąd postanowi inaczej.

Jak wygląda sprawa i ile trwa

1. Sąd doręcza pozew i wzywa pozwanego do odpowiedzi.
2. Rozpoznaje wniosek o zabezpieczenie, jeśli go złożyłeś.
3. Wyznacza rozprawę, na której słucha stron i ewentualnie świadków oraz bada dokumenty.
4. Wydaje wyrok albo zatwierdza ugodę.
5. Strony mogą wnieść apelację w ciągu dwóch tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 k.p.c.).

Ustawa nie określa czasu trwania takiej sprawy. Zależy on od obłożenia sądu, liczby świadków i tego, czy potrzebny jest biegły. Przyjmij, że trzeba liczyć się raczej z miesiącami niż tygodniami.

Podwyższenie alimentów na pełnoletnie dziecko

Władza rodzicielska kończy się z pełnoletnością (art. 92 k.r.o.). Od tej chwili pozew składa samo dziecko, we własnym imieniu. Rodzic może mu pomóc, ale nie reprezentuje go już jako przedstawiciel ustawowy.

Obowiązek rodzica może trwać dalej, jeśli dziecko nadal nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, na przykład uczy się. Art. 133 § 3 k.r.o. pozwala jednak rodzicowi uchylić się od alimentów na pełnoletnie dziecko, gdy łączą się one z nadmiernym uszczerbkiem albo gdy dziecko nie dokłada starań, by się usamodzielnić. Dobrze przygotuj zaświadczenie z uczelni lub szkoły i informację o swoich dochodach.

Gdy rodzic ukrywa dochody

Niskie zeznanie podatkowe nie zamyka sprawy. Sąd bada możliwości, a nie tylko deklarowane dochody. Sąd Rejonowy w Wieliczce w wyroku z 21 lipca 2025 r. (IV RC 106/25) uznał, że bezrobotny ojciec może zarabiać przynajmniej średnie wynagrodzenie w regionie, biorąc pod uwagę kwalifikacje, doświadczenie i nieruchomości.

Co możesz zrobić:

• Wskaż fakty, które nie pasują do deklaracji: samochody, wyjazdy, nieruchomości, działalność widoczna w rejestrach i w internecie.
• Poproś sąd o zobowiązanie pracodawcy, urzędu skarbowego lub ZUS do przedstawienia dokumentów (art. 248 § 1 k.p.c.).
• Wnieś o przesłuchanie świadków, którzy znają rzeczywistą pracę pozwanego.
• Powołaj się na odmowę przedstawienia dokumentów. Sąd ocenia jej znaczenie (art. 233 § 2 k.p.c.).

Art. 136 k.r.o. dotyczy z kolei rodzica, który w ciągu trzech lat przed sądowym dochodzeniem alimentów bez ważnego powodu zrzekł się majątku albo porzucił pracę na rzecz gorzej płatnej. Sąd nie bierze takiej zmiany pod uwagę.

Gdy po wyroku rodzic nie płaci: egzekucja i fundusz

Z tytułem wykonawczym składasz wniosek do komornika. Komornik z urzędu ustala zarobki, majątek i miejsce zamieszkania dłużnika, w odstępach nie dłuższych niż 6 miesięcy (art. 1086 k.p.c.). Z wynagrodzenia za pracę na alimenty można potrącić do trzech piątych (art. 87 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy). Uchylanie się od płacenia, gdy zaległość odpowiada co najmniej trzem ratom, może też wiązać się z odpowiedzialnością z art. 209 Kodeksu karnego.

Fundusz alimentacyjny pomaga, gdy egzekucja jest bezskuteczna, czyli w ciągu ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności.

Warunek	Stan na listopad 2026 r.
Wysokość świadczenia	W wysokości bieżących alimentów, maksymalnie 1000 zł na osobę.
Kryterium dochodowe	1665 zł na osobę w rodzinie od okresu rozpoczętego 1 października 2026 r.
Po przekroczeniu kryterium	Świadczenie jest pomniejszane, a poniżej 100 zł nie jest wypłacane.
Wiek	Do 18 lat. Do 25 lat przy nauce. Bez limitu przy znacznym stopniu niepełnosprawności.

Najczęstsze błędy

• Opis obecnych kosztów bez porównania. Sąd musi widzieć, co było wtedy, a co jest teraz.
• Brak dowodów. Same twierdzenia o drożyźnie nie zastąpią rachunków.
• Wartość sporu od całej nowej kwoty. Liczysz wyłącznie różnicę razy 12.
• Pominięcie informacji o mediacji. Jedno zdanie w pozwie wystarczy.
• Żądanie wstecz bez daty i powodu. Taka część pozwu może zostać oddalona.
• Odejmowanie 800+ od kosztów. To świadczenie nie wpływa na zakres alimentów (art. 135 § 3 pkt 3 k.r.o.).
• Pozew rodzica za pełnoletnie dziecko. Stroną musi być samo dziecko.
• Ugoda bez tytułu wykonawczego. Bez niego egzekucja nie jest możliwa.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Drugi rodzic prowadzi firmę, pracuje za granicą albo ukrywa dochody.
• Chcesz żądać podwyżki za okres sprzed pozwu.
• Dziecko jest chore lub niepełnosprawne i koszty są wysokie.
• Pozwany ma inne dzieci albo sam planuje pozew o obniżenie alimentów.
• Sprawa ma element zagraniczny, na przykład dziecko lub rodzic mieszka poza Polską.

Najczęstsze pytania

Czy mogę podwyższyć alimenty bez sądu?

Tak, jeśli drugi rodzic się zgadza. Wybierz ugodę przed mediatorem zatwierdzoną przez sąd albo akt notarialny z poddaniem się egzekucji.

Ile kosztuje pozew o podwyższenie alimentów?

Strona dochodząca alimentów nie płaci kosztów sądowych. Wydatki mogą wynikać z pomocy prawnika.

Czy rok od wyroku to za mało?

Prawo nie ustala minimum. Liczy się trwała i istotna zmiana, którą potrafisz wykazać.

Czy sam wzrost cen wystarczy?

Może być jednym z argumentów. Mocniej działa połączenie z wiekiem dziecka, nauką i konkretnymi rachunkami.

Czy podwyżkę dostanę od dnia wyroku?

Nie musi tak być. Zwykle żąda się jej od dnia wniesienia pozwu, a sąd rozstrzyga w tym zakresie w wyroku.

Czy 800+ obniża alimenty?

Nie. Art. 135 § 3 pkt 3 k.r.o. stanowi, że świadczenie wychowawcze nie wpływa na zakres alimentów.

Czytaj też

• Koszty utrzymania dziecka a alimenty: jak je policzyć i wykazać
• Pozew o podwyższenie alimentów – wzór
• Wzory pism: Rodzina

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236: art. 92, 133, 135, 136, 137, 138
• Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468: art. 21, 22, 32, 183¹⁵, 187, 233, 248, 333, 369, 730¹, 737, 743, 753, 777, 1086
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 96 ust. 1 pkt 2; art. 13
• Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz.U. 2026 poz. 79: art. 2, 9, 10; M.P. 2026 poz. 138
• Kodeks pracy, art. 87; Kodeks karny, art. 209
• Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, M.P. 1988 nr 6 poz. 60
• Wyrok SO w Olsztynie z 18.11.2020 r., VI RCa 196/20
• Wyrok SR w Wieliczce z 21.07.2025 r., IV RC 106/25
• Karta usługi 62/K/UU/SR: podwyższenie alimentów (Ministerstwo Sprawiedliwości)

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.

Rozwód bez orzekania o winie oznacza, że sąd rozwiązuje małżeństwo, ale nie ustala, kto odpowiada za rozpad związku. Następuje to tylko na zgodne żądanie obojga małżonków (art. 57 § 2 k.r.o.). Sąd nadal musi stwierdzić, że rozkład pożycia jest zupełny i trwały. Rozwiązanie to nie jest automatyczne ani nie zwalnia z rozstrzygnięcia spraw dzieci.

Kiedy sąd orzeknie rozwód bez orzekania o winie

Muszą być spełnione dwa warunki z art. 56 i 57 k.r.o. oraz nie może wystąpić żadna negatywna przesłanka.

Warunek 1: zupełny i trwały rozkład pożycia

Rozkład jest zupełny, gdy ustała więź duchowa, fizyczna i gospodarcza. Jest trwały, gdy według doświadczenia życiowego powrót do wspólnego życia nie nastąpi. Samo zamieszkiwanie pod jednym adresem nie przekreśla rozkładu, gdy małżonkowie żyją obok siebie, na przykład z powodu braku innego mieszkania. Sąd zapyta wtedy o szczegóły: osobne finanse, posiłki, relacje.

Warunek 2: zgodne żądanie obojga małżonków

Żądanie musi być zgodne. Zwykle wygląda to tak: powód wnosi w pozwie o rozwód bez orzekania o winie, a pozwany potwierdza to w odpowiedzi na pozew lub na rozprawie. Prawo nie wymaga szczególnej formy, a sąd jest związany zgodnym żądaniem. Nie bada wtedy, kto zawinił. Układ takiego pisma pokazuje wzór pozwu o rozwód bez orzekania o winie.

Kiedy rozwód jest niedopuszczalny

Przesłanka	Co oznacza w praktyce
Dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 § 2)	Sąd nie orzeknie rozwodu, jeśli miałoby ono wskutek niego ucierpieć.
Zasady współżycia społecznego (art. 56 § 2)	Sąd odmówi, gdy rozwód byłby z nimi sprzeczny z innych powodów.
Wyłączna wina powoda (art. 56 § 3)	Dotyczy sporu o winę. Przy zgodnym żądaniu sąd nie ustala winy, więc ten zakaz praktycznie się nie pojawia.

Bez winy a z orzekaniem o winie

Kwestia	Bez orzekania o winie	Z orzekaniem o winie
Wymagana zgoda	oboje małżonkowie	nie, sąd orzeka z mocy art. 57 § 1
Opłata netto	300 zł po zwrocie	600 zł
Dowody	rozkład pożycia i sprawy dzieci	dodatkowo fakty dotyczące winy
Alimenty dla byłego małżonka	art. 60 § 1, niedostatek	także art. 60 § 2 dla małżonka niewinnego
Czas alimentów	co do zasady 5 lat	przy wyłącznej winie zobowiązanego brak tego limitu
Podział majątku	według odrębnych zasad, wina nie decyduje wprost	tak samo

Alimenty między małżonkami po rozwodzie bez winy

Zgodnie z art. 57 § 2 k.r.o. następują skutki takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy. Dla alimentów ma to duże znaczenie.

• Art. 60 § 1 k.r.o. Każdy z byłych małżonków może żądać alimentów, jeśli jest w niedostatku. Niedostatek oznacza, że nie jest w stanie sam zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Wysokość zależy od tych potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych drugiej strony.
• Art. 60 § 2 k.r.o. nie ma zastosowania. Podwyższone alimenty, oparte na istotnym pogorszeniu sytuacji materialnej, dotyczą małżonka niewinnego, gdy drugi został uznany za wyłącznie winnego. Przy rozwodzie bez orzekania o winie nikt takiego statusu nie ma.
• Art. 60 § 3 k.r.o. Obowiązek wygasa, gdy uprawniony zawrze nowe małżeństwo. Wygasa też po 5 latach od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd z powodu wyjątkowych okoliczności przedłuży ten termin.

Alimenty dla małżonka możesz zgłosić w sprawie rozwodowej, na rozprawie w obecności drugiego małżonka albo w piśmie, które mu doręczono (art. 444 k.p.c.). Roszczenie nie znika po rozwodzie, ale pięcioletni termin biegnie od wyroku.

Przykład. Pani Ewa przez 15 lat zajmowała się domem i niewiele zarabia. Pan Marek ma wysokie dochody. Przy rozwodzie bez winy Ewa dostanie alimenty tylko wtedy, gdy wykaże niedostatek. Samo obniżenie standardu życia nie wystarczy. Ta różnica to dobry powód, by przed wyrażeniem zgody przeliczyć swój budżet.

Komisja Kodyfikacyjna przygotowała projekt zmian w alimentach po rozwodzie i rezygnacji z orzekania o winie. To tylko projekt. Nie jest obowiązującym prawem.

Czy można zmienić zdanie w trakcie sprawy

Tak. Stanowisko o winie można zmienić w toku sprawy. Komentarze i publikacje prawnicze wskazują, że decydujące jest stanowisko z chwili zamknięcia rozprawy, a zmiana jest możliwa także w drugiej instancji. Co to oznacza w praktyce?

• Cofnięcie zgody przez jedno z Was. Żądanie przestaje być zgodne. Sąd musi rozstrzygnąć o winie, a sprawa się wydłuża, bo trzeba przeprowadzić dodatkowe dowody.
• Przejście ze sporu na zgodę. Jeśli sprawa zaczęła się od sporu o winę, a potem oboje wycofacie to żądanie, sąd zaniecha orzekania o winie. Dotychczasowe dowody w tej części przestają być potrzebne.
• Skutek finansowy. Zwrot 300 zł przysługuje tylko wtedy, gdy rozwód orzeczono na zgodny wniosek bez orzekania o winie.

Dzieci i porozumienie rodzicielskie

Rozwód bez winy nie zwalnia sądu z rozstrzygnięcia o dzieciach. W wyroku sąd orzeka o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem i o alimentach na dziecko (art. 58 § 1 k.r.o.). Rozstrzyga też o kontaktach, chyba że oboje zgodnie wniesiecie, by tego nie robił (art. 58 § 1b).

Sąd pozostawi władzę obojgu rodzicom, jeśli przedstawicie pisemne porozumienie o sposobie jej wykonywania i kontaktach, zgodne z dobrem dziecka. Sąd ma obowiązek je ocenić. Nie zatwierdza go automatycznie.

Co zapisać w porozumieniu

• Miejsce zamieszkania dziecka.
• Terminy kontaktów: dni tygodnia, weekendy, wakacje, ferie, święta, urodziny.
• Sposób odbierania i przekazywania dziecka.
• Decyzje dotyczące szkoły, leczenia, wyjazdów za granicę, paszportu.
• Komunikację: telefon, wideorozmowy, wymianę informacji.
• Co robicie, gdy termin wypadnie: zastępstwo, odrobienie kontaktu.

Alimentów na dzieci porozumienie nie zastępuje. Sąd i tak orzeka o nich w wyroku. Podaj kwotę, którą uważacie za właściwą, oraz dochody i koszty utrzymania dziecka.

Przykład. Rodzice 9-letniej Zosi mieszkają w tym samym mieście. Składają porozumienie: Zosia mieszka z matką, co drugi weekend i środy spędza z ojcem, wakacje dzielą po połowie. Sąd przesłuchuje rodziców i pyta o szczegóły. Porozumienie uwzględnia. Zapis dotyczący kontaktów trafia do wyroku, dzięki czemu można z niego korzystać, gdyby któreś z rodziców przestało się go trzymać.

Inne pisma w sprawach rodzinnych znajdziesz w kategorii rodzina.

Na czas procesu nie wszczyna się odrębnych spraw o władzę rodzicielską, kontakty ani alimenty. Sąd rozwodowy rozstrzyga o nich w drodze zabezpieczenia (art. 445 i 445¹ k.p.c.).

Jak przebiega rozprawa

1. Pozew. Składasz go do właściwego sądu okręgowego. Szczegóły opisuje artykuł o tym, gdzie złożyć pozew o rozwód i ile to kosztuje.
2. Doręczenie. Sąd wysyła odpis pozwu drugiemu małżonkowi. Tu warto potwierdzić zgodę na brak orzekania o winie.
3. Rozprawa. Odbywa się przy drzwiach zamkniętych (art. 427 k.p.c.).
4. Przesłuchanie stron. Jest obowiązkowe (art. 432). Sąd pyta o to, kiedy ustało pożycie i dlaczego, czy jest szansa na powrót, jak żyją dzieci, jakie macie dochody i majątek.
5. Wyrok. Sąd ogłasza go po zamknięciu rozprawy. Wyrok wchodzi w życie po uprawomocnieniu.

Sąd nie może oprzeć wyroku tylko na tym, że strony się zgadzają (art. 431). Dlatego przygotuj konkretne odpowiedzi: daty, fakty, stan obecny. Nie opisuj winy drugiej strony, bo sąd jej nie bada.

Czy potrzebni są świadkowie

To zależy od tego, czy macie wspólne małoletnie dzieci.

Sytuacja	Dowody
Brak wspólnych małoletnich dzieci, pozwany uznaje żądanie	Sąd może ograniczyć dowody do przesłuchania stron (art. 442 k.p.c.).
Wspólne małoletnie dzieci	Tego uproszczenia nie ma. Sąd bada rozkład pożycia i sytuację dzieci (art. 441), może słuchać świadków, zarządzić wywiad środowiskowy lub opinię.

Dobrym świadkiem jest ktoś, kto wie, jak wygląda Wasze życie po rozstaniu i jak funkcjonują dzieci. Dzieci stron poniżej 17 lat nie mogą być świadkami (art. 430).

Ile trwa rozwód bez orzekania o winie

Ustawa nie podaje terminu. Przy zgodzie i bez dzieci sprawa może zakończyć się na jednej rozprawie, jeśli sąd uzna materiał za wystarczający. Czas do pierwszego terminu zależy od sądu. Z danych opublikowanych w 2022 r. przez „Rzeczpospolitą” wynikało, że pierwsza rozprawa wypadała zależnie od miasta po 2–3 lub 4–6 miesiącach. To dane sprzed kilku lat.

Po ogłoszeniu wyroku masz tydzień na wniosek o uzasadnienie (100 zł). Apelację składa się w ciągu dwóch tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Wyrok staje się prawomocny, gdy minie termin na zaskarżenie.

Mieszkanie i majątek

Rozwód bez winy nie dzieli majątku sam z siebie. Rozwiązanie małżeństwa kończy wspólność ustawową, ale podział to osobna decyzja.

• Wspólne mieszkanie. Jeśli po rozwodzie mieszkacie razem, sąd w wyroku określa sposób korzystania z mieszkania (art. 58 § 2 k.r.o.). Kieruje się przede wszystkim potrzebami dzieci i rodzica, który je wychowuje (art. 58 § 4).
• Eksmisja. Możliwa wyjątkowo, gdy jeden z małżonków rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne mieszkanie, na żądanie drugiego.
• Podział lub przyznanie mieszkania. Na zgodny wniosek sąd może je podzielić lub przyznać jednemu z Was, jeśli drugi zgadza się wyprowadzić bez lokalu zamiennego.
• Podział majątku. Na wniosek sąd może go przeprowadzić w wyroku, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3). Zazwyczaj dzieje się to w osobnej sprawie po rozwodzie albo u notariusza.
• Kredyt. Wyrok nie zmienia umowy z bankiem. Oboje kredytobiorcy odpowiadają, dopóki bank nie zgodzi się na zmianę.

Nazwisko po rozwodzie

Małżonek, który zmienił nazwisko przez małżeństwo, może wrócić do poprzedniego. Ma na to rok od uprawomocnienia się wyroku. Wystarczy oświadczenie przed kierownikiem USC lub konsulem (art. 59 k.r.o.). Zgoda byłego małżonka nie jest potrzebna. Termin wydłużono z 3 miesięcy do roku z dniem 8 października 2025 r. Starsze poradniki podają więc nieaktualne dane.

Separacja jako alternatywa

Jeśli rozkład jest zupełny, ale nie macie pewności co do trwałości, albo nie chcecie rozwodu z innych względów, możecie rozważyć separację (art. 61¹ i n. k.r.o.).

Kwestia	Rozwód	Separacja
Przesłanka	rozkład zupełny i trwały	rozkład zupełny
Małżeństwo	ustaje	trwa
Nowy ślub	możliwy	niemożliwy
Powrót do nazwiska z art. 59	tak	nie
Limit 5 lat alimentów	tak, przy art. 60 § 3	nie stosuje się
Opłata	600 zł	600 zł, a przy zgodnym wniosku bez małoletnich dzieci 100 zł
Powrót do wspólnego życia	tylko nowy ślub	sąd znosi separację na zgodne żądanie

Jeśli jedno z Was żąda separacji, a drugie rozwodu, a rozwód jest zasadny, sąd orzeknie rozwód (art. 61² k.r.o.).

Najczęstsze błędy

• Złożenie pozwu bez rozmowy z drugim małżonkiem. Bez jego zgody rozwód bez orzekania o winie nie jest możliwy.
• Wpisanie w uzasadnieniu długiej listy zarzutów, co rozbija zgodność.
• Założenie, że rozwód bez winy to tylko formalność. Sąd przesłuchuje strony i bada rozkład pożycia.
• Brak planu dotyczącego dzieci przed rozprawą.
• Rezygnacja z badania wpływu na alimenty, zwłaszcza gdy jedno z Was nie pracowało.
• Pominięcie roku na powrót do nazwiska.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Jesteś zależna lub zależny finansowo od małżonka i rozważasz zgodę na brak orzekania o winie.
• Drugi małżonek stosuje przemoc lub wywiera presję na zgodę.
• Nie ma zgody co do dzieci albo kontaktów.
• Macie majątek, firmę lub kredyt do uregulowania.
• Drugi małżonek mieszka za granicą.

Najczęstsze pytania

Czy rozwód bez winy jest możliwy bez zgody żony lub męża?

Nie. Bez zgodnego żądania sąd orzeka, czy i kto ponosi winę. Rozwód może nadal zapaść, ale już w tym trybie.

Czy rozwód bez orzekania o winie jest tani?

Opłata wynosi 600 zł, a po uprawomocnieniu się wyroku sąd zwraca 300 zł.

Czy wystarczy jedna rozprawa?

Przy zgodzie i bez małoletnich dzieci może wystarczyć. Przy dzieciach sąd może potrzebować więcej dowodów.

Czy obie strony muszą być na rozprawie?

Rozprawa odbywa się mimo nieobecności jednej ze stron, ale sąd musi przesłuchać strony. Nieobecność powoda na pierwszej rozprawie bez usprawiedliwienia skutkuje zawieszeniem.

Czy mogę dostać alimenty po rozwodzie bez winy?

Tak, jeśli jesteś w niedostatku. Co do zasady przez 5 lat od wyroku i do czasu nowego małżeństwa.

Czy sąd może orzec o winie mimo zgody?

Nie. Na zgodne żądanie sąd zaniecha orzekania o winie.

Czy mogę się rozwieść w USC?

Nie. Ustawa o takim rozwodzie została zawetowana 30 kwietnia 2026 r. i nie obowiązuje.

Czytaj też

• Gdzie złożyć pozew o rozwód i ile kosztuje rozwód
• Pozew o rozwód bez orzekania o winie – wzór
• Wzory pism: rodzina

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236: art. 56–61, 61¹–61⁶, 107
• Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468: art. 427–446, 369
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228: art. 25b, 26, 79
• Karta usługi „Informacja o separacji”, Ministerstwo Sprawiedliwości
• Przebieg prac nad ustawą o rozwodzie przed kierownikiem USC, druk 2121

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.

Pozew o rozwód złóż do sądu okręgowego, w którego okręgu mieliście ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z Was nadal tam mieszka. Gdy tak nie jest, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego małżonka, a dopiero na końcu sąd Twojego miejsca zamieszkania. Sąd rejonowy nie zajmuje się rozwodami, nawet jeśli masz go najbliżej.

Gdzie złożyć pozew o rozwód: trzy kroki

Właściwość sądu w sprawie o rozwód jest wyłączna (art. 41 k.p.c.). Małżonkowie nie mogą sami umówić się na inny sąd. Odpowiedz po kolei na trzy pytania i zatrzymaj się na pierwszym „tak”.

Pytanie	Jeśli tak, właściwy jest
1. Czy choć jedno z Was nadal mieszka w okręgu, w którym mieliście ostatnie wspólne miejsce zamieszkania?	sąd okręgowy tego okręgu
2. Czy pozwany małżonek mieszka w Polsce?	sąd okręgowy miejsca zamieszkania pozwanego
3. Czy żadna z powyższych podstaw nie występuje?	sąd okręgowy miejsca zamieszkania powoda

Liczy się okręg sądu, a nie miasto. W okręgu jednego sądu okręgowego leży wiele miast i gmin. W sądzie sprawę prowadzi wydział cywilny lub cywilny rodzinny.

Przykłady

• Jedno z Was zostało na miejscu. Mieszkaliście razem w Łowiczu. Mąż wyprowadził się do Gdańska, żona została. Pozew trafia do Sądu Okręgowego w Łodzi, bo Łowicz leży w tym okręgu. Nie ma znaczenia, które z Was go składa.
• Oboje się wyprowadziliście. Ostatni wspólny adres był w Krakowie. Żona mieszka teraz we Wrocławiu, mąż w Poznaniu. Jeśli pozew składa żona, właściwy jest Sąd Okręgowy w Poznaniu, czyli sąd pozwanego. Jeśli składa mąż, właściwy jest sąd we Wrocławiu.
• Warszawa. Działają tam dwa sądy okręgowe: Sąd Okręgowy w Warszawie i Sąd Okręgowy Warszawa-Praga. Przed wysyłką sprawdź na stronie sądu, do którego należy Twoja dzielnica.
• Pozwany mieszka za granicą. Najpierw trzeba ustalić, czy polski sąd w ogóle może orzekać. W sprawach z elementem unijnym rozstrzyga o tym rozporządzenie 2019/1111. Tę sytuację dobrze omówić z prawnikiem przed złożeniem pozwu.

Pozew wysłany do niewłaściwego sądu zwykle nie przepada, ale traci się czas na przekazanie akt. Dlatego adres sądu sprawdź na początku.

Ile kosztuje rozwód

Pewne są tylko opłaty ustawowe. Reszta zależy od tego, czy macie dzieci, czy jest spór i czy korzystasz z pomocy adwokata lub radcy prawnego.

Wydatek	Kwota	Kiedy
Opłata od pozwu	600 zł	zawsze, chyba że sąd zwolni Cię od kosztów
Zwrot części opłaty	minus 300 zł	rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron
Skrócony odpis aktu z USC	22 zł za sztukę	jeśli nie masz odpisu
Wyrok z uzasadnieniem	100 zł	jeśli chcesz uzasadnienia, wniosek składasz w ciągu tygodnia
Odpis z akt sprawy	20 zł za każde rozpoczęte 10 stron	gdy potrzebujesz kolejnego odpisu
Pełnomocnictwo	17 zł opłaty skarbowej	gdy działasz przez pełnomocnika, z ustawowymi zwolnieniami
Mediator wyznaczony przez sąd	300 zł pierwsze posiedzenie, 200 zł kolejne, łącznie do 900 zł, plus zwrot wydatków	gdy sąd skieruje Was do mediacji
Opinia OZSS	w 2024 r. 394,28 zł za osobę, najwyżej 1577,12 zł	gdy sąd zleci opinię o dzieciach
Podział majątku w wyroku	300 zł przy zgodnym wniosku, 1000 zł przy sporze	gdy sąd dzieli majątek w sprawie rozwodowej

Zwrot 300 zł: kiedy przysługuje

Sąd zwraca połowę opłaty z urzędu, jeśli orzekł rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron. Następuje to po uprawomocnieniu się wyroku (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych). Pieniądze otrzymuje ten, kto zapłacił. Nie musisz składać osobnego wniosku, ale jeśli zwrot nie nastąpi, przypomnij o nim pismem do sądu.

Warunkiem jest zgodność obojga. Jeśli jedno z Was żąda ustalenia winy, zwrotu 300 zł nie ma. Inne sytuacje pokazuje tabela.

Sytuacja	Zwrot
Rozwód na zgodny wniosek bez orzekania o winie	połowa opłaty, czyli 300 zł
Cofnięcie pozwu na skutek pojednania w pierwszej instancji	cała opłata, czyli 600 zł
Cofnięcie pozwu, zanim sąd wyśle jego odpis pozwanemu	cała opłata pomniejszona o opłatę minimalną
Cofnięcie pozwu przed rozpoczęciem posiedzenia	połowa opłaty pomniejszona o opłatę minimalną

Adwokat lub radca prawny

W sprawie o rozwód nie musisz mieć pełnomocnika. Jeśli go ustanawiasz, wynagrodzenie ustalasz w umowie. Rozporządzenie podaje stawkę minimalną 720 zł, ale służy ona głównie do rozliczania kosztów procesu między stronami. Nie jest ceną usługi. Portal cenauslug.pl w maju 2026 r. szacował honorarium w dużych miastach na 3000–6000 zł przy rozwodzie bez orzekania o winie i 6000–12 000 zł przy sporze o winę. To dane orientacyjne. Stawki zależą od kancelarii i nakładu pracy.

Mediacja

Sąd może skierować Was do mediacji, gdy są widoki na utrzymanie małżeństwa (art. 436 k.p.c.). Może też zrobić to na każdym etapie w sprawach alimentów, dzieci i majątku (art. 445² k.p.c.). Stawki z tabeli obowiązują od 17 lutego 2026 r. i dotyczą mediacji ze skierowania sądu. Mediację prywatną rozliczasz według umowy z mediatorem. W niektórych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej dostępna jest mediacja bez opłat.

Opinia OZSS

Opiniodawczy zespół sądowych specjalistów bada rodzinę, gdy sąd potrzebuje oceny sytuacji dzieci, zwykle przy sporze o opiekę lub kontakty. Koszt jest ryczałtem liczonym od kwoty bazowej kuratorów, dlatego zmienia się co roku. Kwoty z tabeli pochodzą z odpowiedzi Ministerstwa Sprawiedliwości na interpelację i dotyczą 2024 r. W 2026 r. mogą być inne. Na osobę przypada 15% kwoty bazowej, a łącznie najwyżej 60%.

Kto ostatecznie płaci

O kosztach sąd rozstrzyga w wyroku. Zasadą jest, że przegrywający zwraca koszty przeciwnikowi, a przy częściowym uwzględnieniu żądań sąd może je wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić (art. 98 i 100 k.p.c.). Dodatkowo, gdy sąd zasądzi alimenty na rzecz małżonka, zobowiązany ponosi opłatę stosunkową od tych alimentów (art. 26 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych). Dzieje się tak również przy nakazaniu opuszczenia mieszkania albo podziale majątku, wtedy opłata odpowiada takiej sprawie.

Przykładowe budżety

Sytuacja	Koszt urzędowy
Zgodny rozwód bez winy, bez dzieci, bez pełnomocnika, trzeba zamówić odpis aktu małżeństwa	600 + 22 − 300 = 322 zł
Zgodny rozwód bez winy, dwoje dzieci, trzy odpisy aktów	600 + 66 − 300 = 366 zł
Spór o winę, dwoje dzieci, trzy odpisy, wyrok z uzasadnieniem	600 + 66 + 100 = 766 zł, plus ewentualne koszty dowodów

Zwolnienie od kosztów, gdy nie stać Cię na opłatę

Osoba fizyczna może wnieść o zwolnienie od kosztów, jeśli nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ustawy o kosztach sądowych).

1. Napisz wniosek o zwolnienie, całkowite albo częściowe.
2. Wypełnij oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym wzorze.
3. Dołącz dokumenty potwierdzające dochody i wydatki.
4. Złóż wszystko razem z pozwem. Sąd rozpoznaje wniosek w ciągu 7 dni od jego złożenia lub uzupełnienia.

Sąd może zwolnić Cię w całości albo w części, na przykład ponad określoną kwotę. Może też sprawdzać Twój stan majątkowy. Zwolnienie cofa się, gdy jego podstawy nie istniały lub odpadły, a za podanie nieprawdziwych danych grozi grzywna. Zwolnienie nie zdejmuje obowiązku zwrotu kosztów drugiej stronie, jeśli sąd tak orzeknie (art. 108).

O adwokata lub radcę prawnego z urzędu możesz wnieść razem z wnioskiem o zwolnienie albo osobno (art. 117 k.p.c.). Przed złożeniem pozwu możesz skorzystać z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, jeśli oświadczysz, że nie stać Cię na płatną poradę.

Roszczenia alimentacyjne są ustawowo wolne od kosztów (art. 96 ust. 1 pkt 2). Nie dotyczy to samej opłaty od pozwu o rozwód.

Jak zapłacić opłatę 600 zł

• Przelew na rachunek bieżący dochodów właściwego sądu. Numer znajdziesz na stronie sądu. Nie jest to rachunek depozytowy.
• Płatność w systemie Ministerstwa Sprawiedliwości, jeśli sąd z niego korzysta.
• Kasa sądu: gotówką lub kartą, jeśli są warunki techniczne.
• Znak opłaty sądowej dołączony do pisma.

W tytule przelewu podaj imię i nazwisko oraz „opłata od pozwu o rozwód”. Potwierdzenie dołącz do pozwu. Jeśli pozew nie będzie opłacony, sąd wezwie Cię do zapłaty w terminie tygodnia, a po jego upływie zwróci pismo (art. 130 k.p.c.).

Co zawiera pozew o rozwód

Przy zgodnym rozstaniu możesz skorzystać z gotowego wzoru pozwu o rozwód bez orzekania o winie. Inne pisma znajdziesz w kategorii rodzina. Pozew powinien zawierać następujące elementy.

• Oznaczenie sądu, wydziału i stron wraz z adresami i numerami PESEL.
• Żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód, z datą i miejscem ślubu oraz numerem aktu.
• Stanowisko co do winy: z orzekaniem albo bez orzekania o winie.
• Przy dzieciach: wnioski o władzę rodzicielską, kontakty i alimenty.
• Inne wnioski: wspólne mieszkanie, alimenty dla małżonka, podział majątku, zabezpieczenie na czas procesu.
• Informację, czy próbowaliście mediacji, a jeśli nie, wyjaśnienie dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.).
• Uzasadnienie: kiedy i dlaczego ustała więź duchowa, fizyczna i gospodarcza, jak wygląda sytuacja dzieci i dochody.
• Wnioski dowodowe, na przykład świadkowie, oraz własnoręczny podpis.

Załączniki

• Skrócony odpis aktu małżeństwa.
• Skrócone odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci.
• Dowód opłaty albo wniosek o zwolnienie od kosztów.
• Dokumenty, na które się powołujesz, na przykład zaświadczenia o dochodach.
• Odpis pozwu z załącznikami dla pozwanego.
• Pełnomocnictwo, jeśli działa pełnomocnik.

Jak złożyć pozew krok po kroku

1. Ustal właściwy sąd i sprawdź numer jego rachunku.
2. Zamów odpisy aktów w USC.
3. Napisz pozew i podpisz go własnoręcznie.
4. Opłać pozew albo przygotuj wniosek o zwolnienie.
5. Przygotuj dwa komplety dla sądu i pozwanego oraz kopię dla siebie.
6. Złóż pozew w biurze podawczym albo nadaj listem poleconym. Zachowaj potwierdzenie.

Jak długo trwa rozwód

Przepisy nie określają terminu, w którym sąd musi orzec rozwód. Czas zależy od obciążenia sądu, dzieci, liczby dowodów i sporu. Dane z 46 sądów okręgowych, które w 2022 r. opublikowała „Rzeczpospolita”, pokazywały duże różnice: pierwsza rozprawa wypadała po 2–3 miesiącach we Wrocławiu i po 4–6 miesiącach w Gdańsku. To dane sprzed kilku lat. Aktualny czas oczekiwania sprawdzisz w sekretariacie wydziału.

Etap	Termin
Wezwanie do usunięcia braków pozwu	tydzień na uzupełnienie
Wniosek o wyrok z uzasadnieniem	tydzień
Apelacja	dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem

Małżeństwo ustaje, gdy wyrok się uprawomocni. Do tego czasu nadal jesteście małżeństwem, także po ogłoszeniu wyroku.

Jak wygląda rozprawa rozwodowa

Rozprawa odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony chcą jawności, a sąd się zgodzi (art. 427 k.p.c.). Sąd zawsze przesłuchuje strony (art. 432). Nie może oprzeć wyroku wyłącznie na tym, że drugi małżonek zgadza się z pozwem (art. 431). Bada okoliczności rozkładu pożycia oraz sytuację dzieci (art. 441).

• Sąd zapyta o początek i przyczyny rozpadu, o to, czy prowadzicie wspólne gospodarstwo i czy jest szansa na powrót do siebie.
• Do protokołu podasz dane o dzieciach oraz sytuacji majątkowej i zarobkowej (art. 433).
• Dzieci poniżej 13 lat nie zeznają. Zstępni stron poniżej 17 lat również nie są świadkami (art. 430).
• Sąd może zarządzić wywiad środowiskowy o warunkach życia dzieci (art. 434).

Rozprawa odbędzie się mimo nieobecności jednej ze stron. Jeśli jednak powód bez usprawiedliwienia nie przyjdzie na pierwszą rozprawę, sąd zawiesi postępowanie (art. 428). Osoba wezwana do osobistego stawiennictwa, która się nie stawi, może dostać grzywnę (art. 429).

Czy można się rozwieść w urzędzie stanu cywilnego

Nie. W 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację, która dawała taką możliwość małżonkom bez wspólnych małoletnich dzieci, po co najmniej roku małżeństwa i za zgodą obojga. Senat nie wniósł poprawek, ale 30 kwietnia 2026 r. Prezydent wystąpił do Sejmu o ponowne rozpatrzenie ustawy. Wniosek trafił do komisji sejmowej. Na stronie Sejmu nie ma informacji o głosowaniu nad wetem. Ustawa nie obowiązuje, więc rozwód nadal orzeka wyłącznie sąd okręgowy.

Najczęstsze błędy

• Wysłanie pozwu do sądu rejonowego albo sądu najbliższego adresu powoda, mimo że właściwy jest inny okręg.
• Płatność na zły rachunek albo brak dowodu opłaty w pozwie.
• Brak odpisu pozwu dla drugiego małżonka.
• Brak informacji o próbie mediacji i jej przyczynach.
• Pominięcie wniosków dotyczących dzieci.
• Pisanie o winie w uzasadnieniu, gdy chcesz rozwodu bez orzekania o winie.
• Uznanie, że wyrok ogłoszony na sali od razu kończy małżeństwo.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Spieracie się o dzieci, kontakty albo przeprowadzkę dziecka.
• Jedno z Was żąda ustalenia winy.
• Macie wspólny kredyt, firmę lub nieruchomości do podziału.
• Drugi małżonek mieszka za granicą albo małżonkowie mają różne obywatelstwa.
• W rodzinie występuje przemoc.
• Rozważasz alimenty dla siebie lub obawiasz się takiego żądania.

Najczęstsze pytania

Czy mogę złożyć pozew w sądzie w moim mieście?

Tylko wtedy, gdy ten sąd jest właściwy według art. 41 k.p.c. Sąd miejsca zamieszkania powoda to ostatnia z trzech podstaw.

Ile kosztuje rozwód bez adwokata?

Przy zgodnym rozwodzie bez winy opłata netto wynosi 300 zł, plus odpisy aktów. Przy sporze zostaje 600 zł i koszty dowodów.

Kto płaci 600 zł?

Osoba, która składa pozew. Sąd w wyroku może inaczej rozłożyć koszty między stronami.

Czy zwrot 300 zł następuje automatycznie?

Tak, z urzędu, po uprawomocnieniu się wyroku, gdy sąd orzekł rozwód na zgodny wniosek bez orzekania o winie.

Odpis skrócony czy zupełny?

Karta informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości wymienia odpisy skrócone. Odpis skrócony kosztuje 22 zł, zupełny 33 zł.

Czy muszę iść do mediacji?

Pozew musi zawierać informację o próbie mediacji albo o przyczynie jej braku. Do samej mediacji w toku sprawy może skierować Was sąd.

Czy można złożyć pozew wspólnie?

Pozew składa jedno z małżonków, drugie jest pozwanym. Pozwany może się zgodzić z żądaniem albo sam żądać rozwodu (art. 439 § 3 k.p.c.).

Czytaj też

• Rozwód bez orzekania o winie: warunki, przebieg i skutki
• Pozew o rozwód bez orzekania o winie – wzór
• Wzory pism: rodzina

Podstawa prawna

• Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468: art. 17 pkt 1, 41, 98, 98¹, 100, 104¹, 117, 130, 187 § 1 pkt 3, 369, 425–446
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236: art. 56–58
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228: art. 5, 25b, 26, 38, 77, 79, 96, 100–102, 108–111
• Rozporządzenie w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych, Dz.U. 2023 poz. 923
• Rozporządzenie w sprawie wynagrodzenia mediatora, Dz.U. 2026 poz. 170
• Rozporządzenie w sprawie kosztów opinii OZSS, Dz.U. 2015 poz. 2190 oraz odpowiedź na interpelację nr 6034
• Rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. 2023 poz. 1964
• Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111
• Karta usługi „Informacja o rozwodzie”, Ministerstwo Sprawiedliwości
• Przebieg prac nad ustawą o rozwodzie przed kierownikiem USC, druk 2121

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.