Dozór elektroniczny: warunki, zasady i kto może odbyć karę w domu

Dozór elektroniczny to sposób odbycia kary pozbawienia wolności w domu, pod kontrolą urządzeń. Warunki określa art. 43la Kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.). Sąd penitencjarny może wydać zezwolenie, gdy spełniasz łącznie pięć warunków: odpowiedni wymiar kary bez wyłączeń, brak przeciwwskazań co do celów kary, stałe miejsce pobytu, zgoda dorosłych domowników oraz brak przeszkód technicznych. Nawet po spełnieniu wszystkich warunków sąd nie ma obowiązku zezwolenia wydać. Przepis mówi, że „może”.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać dozór elektroniczny

Warunek	Co to znaczy w praktyce	Przepis
Wymiar kary	Do 1 roku i 6 miesięcy albo poniżej 3 lat przy reszcie do 6 miesięcy	art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w.
Brak wyłączeń	Nie dotyczy Cię art. 64 § 2, art. 64a ani art. 65 § 1 i 2 k.k.	art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w.
Cele kary	Nie ma szczególnych względów wskazujących, że dozór nie wystarczy	art. 43la § 1 pkt 2 k.k.w.
Miejsce pobytu	Masz określony, stały adres	art. 43la § 1 pkt 3 k.k.w.
Zgoda domowników	Pisemna zgoda każdej dorosłej osoby mieszkającej z Tobą	art. 43la § 1 pkt 4, art. 43h § 3 k.k.w.
Warunki techniczne	Są dostępne urządzenia i możliwości ich obsługi	art. 43la § 1 pkt 5, art. 43h § 1 k.k.w.

Jaki wymiar kary pozwala na dozór elektroniczny

Obowiązują dwa warianty. Liczy się kara orzeczona w wyroku, a w drugim wariancie także to, ile jeszcze zostało do odbycia w zakładzie karnym.

Orzeczona kara	Czy dozór jest możliwy
Do 1 roku i 6 miesięcy	Tak, także przed rozpoczęciem kary
Ponad 1 rok i 6 miesięcy, ale poniżej 3 lat	Tak, gdy do odbycia zostało nie więcej niż 6 miesięcy
3 lata i więcej	Nie

Te same granice stosuje się do kilku kar, których nie można połączyć i które masz odbyć kolejno. Wtedy liczy się ich suma (art. 43la § 6 k.k.w.). Przepisy obejmują też zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe oraz karę orzeczoną na podstawie art. 37b albo art. 87 § 2 k.k. (art. 43lb k.k.w.).

Czy jest już limit 1,5 roku pozostałej kary

Jeszcze nie. W październiku 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację, która podnosi limit pozostałej części kary z 6 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy przy karach poniżej 3 lat. Według doniesień prawniczych ustawa trafiła do Senatu, a wejść w życie ma po 6 miesiącach od ogłoszenia. Wnioski złożone wcześniej i nierozpoznane mają być rozpatrywane na starych zasadach. Do czasu wejścia zmian w życie obowiązuje limit 6 miesięcy.

Kto nie może odbyć kary w dozorze elektronicznym

Ustawa wyłącza trzy grupy sprawców:

• Recydywa wielokrotna (art. 64 § 2 k.k.). Dotyczy m.in. osoby, która odbyła już łącznie co najmniej rok kary i w ciągu 5 lat ponownie popełniła określone przestępstwo, np. rozbój lub kradzież z włamaniem.
• Recydywa seksualna (art. 64a k.k.). Dotyczy ponownego popełnienia w ciągu 5 lat zabójstwa w związku ze zgwałceniem lub poważnego przestępstwa przeciwko wolności seksualnej.
• Przypadki z art. 65 § 1 i 2 k.k. Dotyczy sprawcy, który uczynił z przestępstwa stałe źródło dochodu, działał w zorganizowanej grupie lub związku albo popełnił przestępstwo o charakterze terrorystycznym, a także sprawcy z art. 258 k.k.

Zwykła recydywa z art. 64 § 1 k.k. nie została wymieniona w art. 43la. Sąd oceni ją jednak przy badaniu celów kary i Twojej postawy.

Stałe miejsce pobytu: co się liczy

Ustawa wymaga „określonego miejsca stałego pobytu”. Nie mówi o meldunku ani o własności. Może to być mieszkanie własne, wynajęte albo należące do rodziny, o ile faktycznie tam mieszkasz i podasz sądowi konkretny adres. We wniosku warto wskazać, od kiedy mieszkasz pod adresem i na jakiej podstawie. Kurator może sprawdzić warunki rodzinne i bytowe (art. 43h § 4 k.k.w.).

Właściciel lokalu, który ma tytuł prawny do mieszkania, musi umożliwić instalację rejestratora i kontrole jego działania (art. 43u § 1 k.k.w.). Jeśli wynajmujesz, uprzedź go o tym wcześniej.

Zgoda współmieszkańców na dozór elektroniczny

Każda dorosła osoba mieszkająca z Tobą składa uprzednią, pisemną zgodę do sądu albo komisji penitencjarnej. Zgoda musi obejmować dwie rzeczy: odbywanie kary w tym miejscu oraz umożliwienie podmiotowi dozorującemu czynności kontrolnych (art. 43h § 3 k.k.w.). Sąd może też zlecić kuratorowi, by ustalił, kto z Tobą mieszka, pouczył te osoby i odebrał od nich zgodę (art. 43h § 4 i 5 k.k.w.).

• Domownik odmawia. Sąd może wydać zezwolenie mimo to, jeśli dozór w oczywisty sposób nie będzie dla tej osoby nadmierną trudnością i tylko nieznacznie naruszy jej prywatność. Osoba ta ma prawo do zażalenia (art. 43la § 4 i 5 k.k.w.).
• Domownik się rozmyśla. Cofnięcie zgody po wydaniu zezwolenia jest nieskuteczne (art. 43h § 8 k.k.w.).
• Mieszkasz sam. Zgody nie potrzebujesz. Napisz o tym wprost we wniosku.

Warunki techniczne: co to naprawdę oznacza

To pojęcie często jest źle rozumiane. Art. 43h § 1 k.k.w. nie opisuje Twojego mieszkania. Chodzi o liczbę i zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz o organizacyjne możliwości ich obsługi. Nie musisz tego udowadniać. Sąd sam pyta podmiot dozorujący (art. 43lf § 1 k.k.w.). Gdy warunki techniczne stoją na przeszkodzie, sędzia penitencjarny pozostawia wniosek bez rozpoznania (art. 43lf § 2 k.k.w.).

Twoja strona sprawy jest prostsza. Musisz zapewnić urządzeniom stałe zasilanie (art. 43n § 1 pkt 2 k.k.w.). Sądowy informator o systemie wskazuje też, że rejestrator łączy się z centralą przez sieć komórkową, więc w mieszkaniu potrzebny jest jej zasięg.

Kara jeszcze nierozpoczęta a kara w trakcie

Oba warianty są dopuszczalne, ale sąd bada co innego. Szczegóły składania pisma opisujemy w poradniku jak napisać wniosek o dozór elektroniczny.

Sytuacja	Co ocenia sąd	Gdzie posiedzenie
Nie rozpocząłeś kary	Względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji i inne szczególne okoliczności (art. 43la § 2)	W sądzie
Odbywasz karę	Dotychczasową postawę i zachowanie (art. 43la § 3)	W zakładzie karnym, po wysłuchaniu administracji (art. 43le)

Sam wniosek nie wstrzymuje wykonania kary. Sąd może je wstrzymać tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 9 § 4 k.k.w.).

Jak wygląda kara w dozorze elektronicznym

Rodzaje dozoru

Kodeks zna trzy rodzaje dozoru (art. 43b § 3 k.k.w.). Karę pozbawienia wolności wykonuje się wyłącznie jako dozór stacjonarny (art. 43c § 1 k.k.w.).

Rodzaj	Co jest kontrolowane	Kiedy się stosuje
Stacjonarny	Przebywanie we wskazanym miejscu w określonych dniach i godzinach	Kara pozbawienia wolności
Mobilny	Bieżące miejsce pobytu	Środki karne i zabezpieczające, przerwa w karze (art. 153a k.k.w.)
Zbliżeniowy	Minimalna odległość od wskazanej osoby	Środki karne i zabezpieczające

Początek kary krok po kroku

1. Dostajesz zezwolenie z terminem zgłoszenia gotowości oraz pisemne pouczenie o prawach i obowiązkach.
2. Zgłaszasz gotowość podmiotowi dozorującemu. Termin nie może przekroczyć 24 godzin od zwolnienia albo od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia (art. 43lh § 2, art. 43k § 2 k.k.w.).
3. Podmiot dozorujący zakłada nadajnik i instaluje rejestrator, najpóźniej w ciągu 3 dni od zgłoszenia (art. 43t § 1 k.k.w.).
4. Kara w dozorze zaczyna się z dniem uruchomienia urządzeń (art. 43k § 6 k.k.w.).

Godziny poza domem i praca

Sąd lub komisja wyznacza przedziały czasu w poszczególnych dniach tygodnia. Możesz wtedy opuścić dom łącznie na najwyżej 12 godzin dziennie (art. 43na k.k.w.). Przepis wymienia m.in. takie cele:

• praca,
• nauka,
• opieka nad dzieckiem albo osobą chorą lub niedołężną,
• leczenie i terapia,
• praktyki religijne,
• kontakt z rodziną i bliskimi,
• kontakt z obrońcą,
• niezbędne zakupy.

Lista jest przykładowa. We wniosku podaj swój grafik, by sąd mógł go uwzględnić. W razie potrzeby sąd zmieni przedziały, a w pilnych sprawach zrobi to kurator (art. 43o § 3 i 4 k.k.w.). W szczególnie ważnych sytuacjach zdrowotnych, rodzinnych lub osobistych kurator może zezwolić na opuszczenie miejsca dozoru na maksymalnie 7 dni jednorazowo (art. 43p § 1 k.k.w.). Z ważnych względów sąd może też zarządzić przerwę w karze (art. 43q k.k.w.).

Twoje obowiązki

• Nieprzerwanie nosisz nadajnik.
• Dbasz o urządzenia i zapewniasz im prąd.
• Jesteś we wskazanym miejscu w wyznaczonym czasie.
• Odbierasz połączenia na rejestrator.
• Wpuszczasz kuratora i pracowników podmiotu dozorującego.
• Składasz wyjaśnienia i stawiasz się na wezwania sędziego oraz kuratora (art. 43n k.k.w.).

Sąd może nałożyć dodatkowe obowiązki z art. 72 k.k. (art. 43nb k.k.w.). Kontrola techniczna odbywa się co do zasady między 6.00 a 22.00 (art. 43v § 5 k.k.w.).

Ile kosztuje dozór elektroniczny skazanego

Przepisy o dozorze nie przewidują opłaty za wniosek ani za korzystanie z urządzeń. Koszty pojawiają się w trzech sytuacjach.

Sytuacja	Koszt	Podstawa
Umyślne zniszczenie lub uszkodzenie nadajnika	1230 zł, z funkcją GPS 9840 zł	art. 43s k.k.w., rozporządzenie z 10 grudnia 2024 r.
Umyślne zniszczenie lub uszkodzenie rejestratora	Stacjonarny 6002,40 zł, przenośny 9840 zł	art. 43s k.k.w., rozporządzenie z 10 grudnia 2024 r.
Interwencja Policji z powodu niedopełnienia obowiązków	Koszty czynności Policji	art. 43u § 3 k.k.w.

Prąd potrzebny urządzeniom opłacasz w ramach swoich rachunków.

Cofnięcie zezwolenia na dozór elektroniczny

Ustawa mówi o uchyleniu zezwolenia. Sąd penitencjarny robi to obowiązkowo, gdy (art. 43zaa § 1 k.k.w.):

• nie zgłosisz gotowości w terminie albo unikasz instalacji,
• naruszysz porządek prawny, w szczególności popełnisz przestępstwo,
• uchylasz się od obowiązków związanych z dozorem, innych nałożonych obowiązków, środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku,
• sąd odwoła przerwę w karze z innego powodu niż ustanie jej przyczyny,
• trafisz do zakładu karnego w związku z tymczasowym aresztowaniem lub karą w innej sprawie.

Wyjątkowo, ze względu na szczególne okoliczności, sąd może od uchylenia odstąpić (art. 43zaa § 2 k.k.w.). Może też uchylić zezwolenie, gdy nie wrócisz na czas po zezwoleniu kuratora (art. 43zab k.k.w.). Sąd wysłuchuje Cię przed decyzją tylko wtedy, gdy uzna to za konieczne. Przysługuje zażalenie (art. 43lm k.k.w.).

Po uchyleniu sąd poleca zatrzymać Cię i doprowadzić do aresztu śledczego bez wezwania (art. 43zad k.k.w.). Ponowne zezwolenie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne (art. 43zae k.k.w.).

Zaliczenie czasu w dozorze i warunkowe zwolnienie

Dozór elektroniczny jest odbywaniem kary. Karę uznaje się za wykonaną z dniem zakończenia dozoru (art. 43za § 1 k.k.w.). Po uchyleniu zezwolenia sąd ustala, w jakim zakresie kara została wykonana, z zaliczeniem okresu dozoru, i informuje Cię, ile zostało (art. 43zac k.k.w.).

W dozorze możesz ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Orzeka sąd penitencjarny właściwy dla Twojego miejsca stałego pobytu (art. 43ln § 1 k.k.w.). Wyjątek to zastępcza kara pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 43ln § 4 k.k.w.).

Przykłady

Przykład 1. Pan Adam dostał 10 miesięcy za jazdę po alkoholu, jeszcze nie zaczął kary, pracuje na etacie i mieszka z żoną. Mieści się w wymiarze. Składa wniosek ze zgodą żony i zaświadczeniem z pracy. Sąd oceni bezpieczeństwo i stopień demoralizacji.

Przykład 2. Pani Beata odbywa karę 2 lat i zostało jej 5 miesięcy. Może wnosić o dozór. Sąd spojrzy na jej postawę w zakładzie karnym. Gdyby zostało 8 miesięcy, obecne przepisy by na to nie pozwoliły.

Przykład 3. Pan Cezary ma karę 3 miesięcy i jest już w zakładzie karnym. Wniosek rozpozna komisja penitencjarna, a nie sąd (art. 43lla k.k.w.).

Najczęstsze błędy

• Założenie, że spełnienie warunków oznacza automatyczne zezwolenie.
• Pominięcie zgody jednego z dorosłych domowników.
• Zgoda bez zapisu o czynnościach kontrolnych podmiotu dozorującego.
• Opisywanie w piśmie mieszkania zamiast okoliczności z art. 43la.
• Liczenie na to, że sam wniosek zatrzyma wykonanie kary.
• Spóźnienie ze zgłoszeniem gotowości do instalacji.
• Traktowanie nowelizacji jak obowiązującego prawa.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

Skonsultuj się z prawnikiem, gdy masz kilka wyroków, wcześniejsze skazania, sąd już raz odmówił albo nie wiesz, czy dotyczy Cię art. 64 § 2 lub art. 65 k.k. Porada przyda się też, gdy domownik nie zgadza się na dozór, gdy skierowano karę do wykonania i potrzebujesz szybko wniosku o wstrzymanie, a także gdy grozi Ci uchylenie zezwolenia.

Najczęstsze pytania

Czy mogę pracować w dozorze elektronicznym?

Tak. Praca to pierwszy cel wymieniony w art. 43na k.k.w. Wyjścia nie mogą jednak przekraczać 12 godzin dziennie.

Czy dozór elektroniczny należy się po odbyciu części kary?

Przy karze do 1 roku i 6 miesięcy nie trzeba odbyć żadnej części. Przy karze od tego progu do poniżej 3 lat do odbycia może zostać najwyżej 6 miesięcy.

Czy potrzebuję zgody rodziców, jeśli mieszkam z nimi?

Tak, jeśli są pełnoletni i mieszkają z Tobą. Zgody potrzebuje każda dorosła osoba wspólnie zamieszkująca. Ustawa nie wymaga zgody dzieci niepełnoletnich.

Czy mogę zmienić adres w trakcie dozoru?

Tylko wyjątkowo. Sąd penitencjarny może zmienić miejsce dozoru, gdy uzasadniają to szczególne okoliczności (art. 43o § 1 k.k.w.).

Czy przy recydywie można dostać dozór?

Art. 43la wyłącza art. 64 § 2 i art. 64a k.k. Zwykła recydywa z art. 64 § 1 nie jest wprost wymieniona, ale wpływa na ocenę sądu.

Co się stanie, gdy urządzenie przestanie działać?

Zgłoś to od razu podmiotowi dozorującemu. Może on naprawić lub wymienić sprzęt, także bez zgody sądu (art. 43w § 1 k.k.w.). Opłata wyrównawcza dotyczy tylko umyślnego działania.

Czytaj też

• Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny
• Wniosek o dozór elektroniczny – wzór
• Sprawy karne: wzory pism

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1307: art. 9 § 4, art. 43a–43e, art. 43h, art. 43k, art. 43la–43ln, art. 43m–43w, art. 43za–43zae, art. 153a
• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny: art. 64, art. 64a, art. 65
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 grudnia 2024 r. w sprawie wysokości opłaty wyrównawczej, Dz.U. 2024 poz. 1830
• Informacja o nowelizacji uchwalonej przez Sejm w październiku 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.