Spadek z długami: przyjąć czy odrzucić w 6 miesięcy?

Spadek z długami możesz odrzucić albo przyjąć z ograniczeniem odpowiedzialności. Jeśli długi przewyższają majątek albo nie chcesz mieć z nimi do czynienia, odrzucenie zamyka sprawę po Twojej stronie. Jeśli w spadku są cenne składniki, a wysokości długów nie znasz, bezpieczniejsze zwykle jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie proste wybieraj tylko wtedy, gdy znasz pełny stan majątku i długów.

Trzy sposoby reakcji na spadek z długami

Art. 1012 k.c. daje spadkobiercy trzy możliwości. Decyzję podejmuje każdy spadkobierca osobno i co do zasady nie może przyjąć tylko części spadku, a resztę odrzucić (art. 1014 § 3 k.c.).

Sposób	Odpowiedzialność za długi	Kiedy ma sens
Przyjęcie proste	Bez ograniczenia, także z własnego majątku	Znasz stan spadku i wiesz, że długów nie ma albo są niskie
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza	Do wartości stanu czynnego spadku z wykazu lub spisu inwentarza	W spadku jest majątek, a długi są nieznane lub częściowo znane
Odrzucenie	Brak, jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku	Długi przewyższają majątek albo nie chcesz dziedziczyć

Stan czynny to wartość aktywów, a nie majątek po odjęciu długów. Przykład: spadek jest wart 100 000 zł, a długi wynoszą 150 000 zł. Przy dobrodziejstwie inwentarza odpowiadasz do 100 000 zł. Limit dotyczy wartości, więc wierzyciel może domagać się zapłaty także z Twojego majątku, ale nie ponad tę kwotę (art. 1030 i art. 1031 § 2 k.c.).

Od kiedy biegnie 6 miesięcy

Termin liczysz od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.). To nie zawsze dzień śmierci.

Sytuacja	Początek terminu
Żona lub dziecko zmarłego wie o śmierci	Zwykle dzień śmierci lub dzień, gdy się o niej dowiedziało
Dziedziczysz z testamentu	Dzień, gdy dowiedziałeś się o powołaniu w testamencie
Poprzedni spadkobierca odrzucił spadek	Dzień, gdy dowiedziałeś się, że to Ty dziedziczysz po odrzuceniu
Spadkobierca zmarł, zanim złożył oświadczenie	Jego spadkobiercy mogą złożyć oświadczenie, a termin nie skończy się wcześniej niż jego termin (art. 1017 k.c.)

Do zachowania terminu wystarczy złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ k.c.). Termin nie przedłuża się dlatego, że szukasz dokumentów. Długi sprawdzaj więc równolegle, a ostatnich tygodni nie zostawiaj na umawianie notariusza.

Co się stanie, gdy nie złożysz oświadczenia

Bierność oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Wiele osób uważa, że skoro nic nie zrobiły, to nie dziedziczą. Jest odwrotnie: stajesz się spadkobiercą z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie musisz w tym celu nic składać, ale przy roszczeniach wierzycieli będziesz musiał wykazać wartość spadku.

Oświadczenie jest nieodwołalne. Nie można też złożyć go pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (art. 1018 § 1 i 2 k.c.). Zdanie w rodzaju „odrzucam, jeśli długi przekroczą 50 000 zł” jest nieważne.

Spis inwentarza a wykaz inwentarza

Dobrodziejstwo inwentarza działa w oparciu o wykaz albo spis. Oba dokumenty ustalają, jaka jest wartość stanu czynnego spadku.

Kwestia	Wykaz inwentarza	Spis inwentarza
Kto sporządza	Spadkobierca, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu, sam albo u notariusza	Komornik na podstawie postanowienia sądu
Forma	Urzędowy formularz, dostępny w sądzie i BIP Ministerstwa Sprawiedliwości	Protokół komornika
Gdzie	Sąd spadku, sąd miejsca zamieszkania składającego albo notariusz	Wniosek do sądu spadku
Kto może wnieść	Osoby wyżej wymienione	M.in. spadkobierca, uprawniony do zachowku, zapisobierca, wykonawca testamentu, wierzyciel z pisemnym dowodem należności
Koszt	Złożenie w sądzie bez opłaty sądowej, u notariusza do 200 zł plus VAT	100 zł opłaty sądowej i 400 zł za czynność komornika, plus ewentualni biegli
Wartości	Według stanu i cen z chwili otwarcia spadku	Ustala komornik, także przy pomocy biegłego

W wykazie podajesz majątek oraz długi z ich wysokością. Jeśli później znajdziesz pominięte składniki albo długi, wykaz uzupełniasz. Pamiętaj, że podstępne pominięcie przedmiotów spadku lub dopisanie nieistniejących długów odbiera Ci ograniczenie odpowiedzialności (art. 1031 § 2 k.c.). Wpisuj więc także rzeczy o niewielkiej wartości.

Spłacanie długów też wymaga ostrożności. Kto zna inne długi albo przy należytej staranności mógł je poznać i spłaca tylko niektórych wierzycieli, może odpowiadać ponad wartość spadku, do kwoty, jaką zapłaciłby przy należytej spłacie wszystkich (art. 1032 § 2 k.c.). Dlatego ustal pełną listę wierzycieli przed pierwszym przelewem.

Jak sprawdzić długi zmarłego

Nie ma jednego rejestru wszystkich długów. Bank nie ma też obowiązku udzielić informacji każdej osobie z rodziny. Najpierw zbierz to, co jest dostępne od ręki, a potem kieruj pisma.

Źródło	Co sprawdzić	Uwagi
Dokumenty w domu	Umowy, wezwania, listy, wyciągi, poczta e-mail, polisy	Dostępne od razu
Bank	Kredyty, karty, debety	Zwykle potrzebny akt zgonu, a pełny zakres informacji po wykazaniu praw do spadku
BIK	Zobowiązania bankowe i niektóre pożyczki pozabankowe	Dane otrzymasz dopiero z dokumentem dziedziczenia albo przez sąd
KRD i inne biura informacji gospodarczej	Wpisy o zaległościach	Dostęp zależy od zasad biura, spytaj pisemnie, jakich dokumentów wymaga
Krajowy Rejestr Zadłużonych	Upadłość, restrukturyzacja, umorzona bezskutecznie egzekucja, zaległości alimentacyjne	Jawny i bezpłatny, wyszukiwanie po numerze PESEL
Urząd skarbowy	Podatki, jeśli zmarły prowadził firmę lub miał zaległości	Złóż pismo jako spadkobierca i wskaż dane zmarłego
ZUS	Składki, zwłaszcza przy działalności gospodarczej	Tak samo, odpowiedź może zależeć od dokumentów
Sąd spadku i komornik	Spis inwentarza	Najpełniejsza droga urzędowa, ale trwa i kosztuje

Informację o wszystkich rachunkach zmarłego uzyskasz przez Centralną Informację o Rachunkach. Wniosek składasz w banku lub SKOK-u, ale potrzebujesz tytułu do spadku, czyli postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 92ba Prawa bankowego). Jeśli zależy Ci na czasie, dokument taki możesz uzyskać przed końcem 6 miesięcy, gdy wszyscy znani spadkobiercy złożą oświadczenia. Więcej o tym w poradniku stwierdzenie nabycia spadku: sąd czy notariusz.

Odrzucenie spadku: gdzie i za ile

Oświadczenie składasz u dowolnego notariusza albo w sądzie rejonowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu. W toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku możesz złożyć je bezpośrednio przed sądem spadku (art. 640 k.p.c.). Oświadczenie składa się ustnie lub na piśmie z urzędowo poświadczonym podpisem. Pełnomocnictwo musi mieć taką samą formę (art. 1018 § 3 k.c.).

Miejsce	Koszt	Uwagi
Notariusz	Do 50 zł plus VAT, czyli do 61,50 zł, oraz wypisy	Zwykle najszybciej, notariusz przesyła oświadczenie do sądu spadku
Sąd rejonowy	100 zł od wniosku	Decyduje data złożenia wniosku, wyznaczenie terminu może potrwać

Co przygotować

1. Odpis aktu zgonu, jeśli go masz, oraz dane zmarłego i ostatnie miejsce jego zwykłego pobytu.
2. Tytuł powołania: ustawa lub testament.
3. Listę znanych Ci spadkobierców ustawowych z adresami.
4. Informacje o wszystkich testamentach, także tych, które uważasz za nieważne.
5. Dowód osobisty.

Art. 641 k.p.c. wymaga tych danych w oświadczeniu. O odrzuceniu sąd spadku zawiadamia znane mu osoby, które dochodzą do spadku (art. 643 k.p.c.). Sam też uprzedź rodzinę. Dzięki temu będzie miała czas na decyzję.

Dzieci i wnuki: co się dzieje po odrzuceniu

Osoba, która odrzuciła spadek, jest wyłączona od dziedziczenia, tak jakby nie dożyła otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Jej udział przechodzi więc na dzieci, a potem dalej według ustawy.

Przykład: pan Jan zmarł, zostawiając długi. Żona i syn odrzucili spadek. Syn ma dwoje dzieci, więc to one wchodzą w jego miejsce. Jeżeli dziedziczenia nie chce nikt z rodziny, odrzucać muszą kolejni powołani.

Dziecko małoletnie: czy potrzebna jest zgoda sądu

Co do zasady przyjęcie wprost i odrzucenie spadku w imieniu małoletniego wymaga zgody sądu opiekuńczego, a w toku sprawy spadkowej sądu spadku (art. 640¹ k.p.c.). Na czas tej sprawy bieg terminu 6 miesięcy jest zawieszony (art. 1015 § 1² k.c.). Wniosek o zezwolenie złóż więc przed upływem terminu.

Od 15 listopada 2023 r. zgoda sądu nie jest potrzebna, gdy łącznie:

1. dziecko dziedziczy, bo wcześniej spadek odrzucił jego rodzic,
2. składający ma władzę rodzicielską,
3. oświadczenie składają oboje rodzice albo jeden za zgodą drugiego,
4. spadek odrzucają pozostałe zstępne tego rodzica, czyli rodzeństwo dziecka.

Rodzic potwierdza te okoliczności pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie (art. 641 § 3¹ i 3² k.p.c.). Sytuacja wygląda inaczej, gdy dziecko dziedziczy razem z rodzicem. Wtedy zgoda sądu jest nadal potrzebna.

Sytuacja	Zgoda sądu
Rodzice odrzucili spadek po dziadku i odrzucają w imieniu wszystkich swoich dzieci	Nie, jeśli spełnione są wszystkie warunki
Dziecko dziedziczy obok żyjącego rodzica	Tak
Rodzice nie są zgodni	Tak, decyduje sąd
Jedno z rodzeństwa nie odrzuca	Tak

Upłynął termin: uchylenie się od skutków (art. 1019 k.c.)

Sześć miesięcy minęło, a nie złożyłeś oświadczenia pod wpływem błędu lub groźby? Możesz uchylić się od skutków niezachowania terminu przed sądem i jednocześnie złożyć oświadczenie o odrzuceniu lub przyjęciu spadku. Masz na to rok od wykrycia błędu albo od ustania obawy (art. 88 § 2 k.c.). Sąd rozpoznaje sprawę na rozprawie i musi zatwierdzić uchylenie się (art. 1019 § 3 k.c., art. 690 k.p.c.). Wystarczy, by wniosek wpłynął przed upływem tego roku.

Nie każda niewiedza o długach wystarczy. W postanowieniu z 30 października 2019 r. (III CSK 117/19) Sąd Najwyższy wskazał, że nieznajomość stanu spadku nie jest błędem, jeśli wynika z braku należytej staranności. W postanowieniu z 10 kwietnia 2025 r. (I CSK 136/25) Sąd zwrócił uwagę, że sama nieznajomość skutku bierności zwykle nie wystarcza, ale znaczenie może mieć błąd co do zakresu odpowiedzialności, np. mylne wyobrażenie o zadłużeniu spadku. Sprawy te oceniane są indywidualnie, dlatego zachowaj dowody tego, co i kiedy sprawdzałeś.

Wierzyciel pisze do Ciebie: co zrobić

1. Nie płać od razu i nie uznawaj długu. Poproś o dokument, z którego wynika roszczenie, oraz wyliczenie.
2. Sprawdź, czy jesteś spadkobiercą i w jaki sposób przyjąłeś spadek. Jeśli odrzuciłeś spadek, odpisz i załącz potwierdzenie.
3. Sprawdź przedawnienie. Podstawowy termin wynosi 6 lat, a dla roszczeń okresowych i związanych z działalnością gospodarczą 3 lata (art. 118 k.c.).
4. Przy dobrodziejstwie inwentarza złóż wykaz, jeśli jeszcze go nie masz, i poinformuj wierzyciela o limicie.
5. Gdy dostaniesz pozew lub nakaz zapłaty, pilnuj terminu z pouczenia. Podnieś ograniczenie odpowiedzialności.
6. Ograniczenie powinno być zastrzeżone w wyroku. W egzekucji powołasz się na nie tylko wtedy, gdy znajduje się w tytule wykonawczym (art. 319 i 837 k.p.c.).

Odpowiedzialność przed działem i po dziale spadku

Do działu spadku współspadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie (art. 1034 § 1 k.c.). Od działu odpowiadają proporcjonalnie do udziałów (art. 1034 § 2 k.c.).

Moment	Komu wierzyciel może zgłosić dług 60 000 zł, dwóch spadkobierców po 1/2
Przed działem	Każdemu w całości. Ten, kto zapłaci, żąda od drugiego zwrotu jego części, czyli 30 000 zł
Po dziale	Każdemu do 30 000 zł

Dobrodziejstwo inwentarza działa niezależnie od tego. Spadkobierca, który z niego korzysta, odpowiada w granicach wartości stanu czynnego ustalonej w wykazie albo spisie.

Najczęstsze błędy

• Założenie, że brak reakcji oznacza niedziedziczenie.
• Pomijanie dzieci po własnym odrzuceniu spadku.
• Odrzucenie spadku pod warunkiem albo w części.
• Spłacanie wybranych wierzycieli przed ustaleniem wszystkich długów.
• Wpisanie w wykazie zaniżonych wartości albo pominięcie rzeczy.
• Liczenie terminu dla dziecka bez uwzględnienia sprawy o zgodę sądu.
• Uznanie długu pismem do wierzyciela bez sprawdzenia przedawnienia.
• Nieuwzględnienie w pozwie ograniczenia odpowiedzialności.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

• Gdy minął termin, a Twoim zdaniem działałeś pod wpływem błędu.
• Gdy dostałeś pozew, nakaz zapłaty lub pismo komornika.
• Gdy dziecko jest małoletnie, a warunki odrzucenia bez zgody sądu nie są jasne.
• Gdy w spadku jest nieruchomość, firma albo znaczne długi.
• Gdy spadkobiercy mają różne plany i chcą wybrać różne sposoby przyjęcia.

Najczęstsze pytania

Czy dziedziczę długi po rodzicach?

Tak, jeśli jesteś spadkobiercą, długi spadkowe przechodzą na Ciebie w zakresie zależnym od sposobu przyjęcia. Odrzucenie w terminie wyłącza Cię od dziedziczenia.

Czy mogę odrzucić spadek po 6 miesiącach?

Po upływie terminu odrzucenie nie jest już możliwe w zwykłym trybie. Pozostaje uchylenie się od skutków niezachowania terminu z art. 1019 k.c., jeśli zachodzi błąd lub groźba, po zatwierdzeniu przez sąd.

Czy mogę cofnąć odrzucenie spadku?

Nie. Oświadczenie jest nieodwołalne. Skutki można podważyć tylko z powodu błędu lub groźby, przed sądem.

Czy odrzucenie spadku kosztuje?

Tak. U notariusza maksymalnie 50 zł plus VAT i wypisy, w sądzie 100 zł od wniosku.

Czy muszę składać wykaz inwentarza?

Przepisy nie nakazują tego w konkretnym terminie, ale wykaz lub spis ustala limit Twojej odpowiedzialności. Bez nich trudniej wykażesz, do jakiej kwoty odpowiadasz.

Czy mogę przyjąć dom, a odrzucić długi?

Nie. Spadku nie można co do zasady przyjąć w części. Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza odpowiedzialność, ale nie usuwa długów ze spadku.

Co jeśli o śmierci krewnego dowiedziałem się po latach?

Termin liczysz od dnia, gdy dowiedziałeś się o tytule swojego powołania, a nie od samej śmierci. Zachowaj dowód tej daty, np. pismo wierzyciela lub sądu.

Czytaj też

• Stwierdzenie nabycia spadku: sąd czy notariusz
• Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku – wzór
• Wzory pism: spadki

Podstawa prawna

• Kodeks cywilny, Dz.U. 2026 poz. 795: art. 88, 118, 1012, 1014, 1015, 1017–1020, 1030–1032, 1034.
• Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468: art. 319, 636³, 637, 640, 640¹, 641, 643, 690, 837.
• Rozporządzenie MS z 22 września 2015 r. w sprawie wzoru wykazu inwentarza, Dz.U. 2015 poz. 1537.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 49.
• Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej: § 8.
• Karta informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości: oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
• Ministerstwo Sprawiedliwości: FAQ Krajowego Rejestru Zadłużonych.
• Postanowienie SN z 30 października 2019 r., III CSK 117/19; postanowienie SN z 10 kwietnia 2025 r., I CSK 136/25.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 4 listopada 2026 r.