Odmowa dozoru elektronicznego: zażalenie i ponowny wniosek

Odmowa dozoru elektronicznego to postanowienie sądu penitencjarnego, w którym sąd stwierdza, że nie udziela zezwolenia na odbycie kary w domu. Skazany lub jego obrońca może wnieść zażalenie w terminie 7 dni. Drugą drogą jest ponowny wniosek, skuteczny dopiero po upływie 3 miesięcy od dnia wydania odmowy. Podstawą są art. 43lk i art. 43ll ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1307, dalej: k.k.w.). Wybór drogi zależy od tego, jaki powód odmowy podał sąd. Warunki dozoru opisuje artykuł Dozór elektroniczny: warunki i zasady odbywania kary, a budowę pierwszego pisma poradnik Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny. Ten tekst dotyczy sytuacji, w której wniosek już został złożony i nie zakończył się zezwoleniem.

Odmowa dozoru elektronicznego: najczęstsze przyczyny według przepisów

Zezwolenie nie jest automatyczne. Art. 43la § 1 k.k.w. stanowi, że sąd penitencjarny „może udzielić” zezwolenia, jeżeli wszystkie warunki są spełnione łącznie. Braki dzielą się na dwie grupy. Pierwsza to przesłanki sprawdzalne dokumentami. Druga to ocena sądu.

Podstawa	Czego dotyczy przesłanka	Rodzaj
art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w.	Kara do 1 roku i 6 miesięcy albo kara poniżej 3 lat, gdy do odbycia zostało najwyżej 6 miesięcy	Sprawdzalna
art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w.	Brak warunków z art. 64 § 2, art. 64a lub art. 65 § 1 i 2 Kodeksu karnego	Sprawdzalna
art. 43la § 1 pkt 2 k.k.w.	Brak szczególnych względów wskazujących, że cele kary nie zostaną osiągnięte	Ocena
art. 43la § 1 pkt 3 k.k.w.	Określone miejsce stałego pobytu	Sprawdzalna
art. 43la § 1 pkt 4 i § 4 k.k.w.	Zgoda pełnoletnich domowników, z wyjątkiem z § 4	Sprawdzalna
art. 43la § 2 k.k.w.	Kara nierozpoczęta: względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji, inne szczególne okoliczności	Ocena
art. 43la § 3 k.k.w.	Kara w toku: dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego	Ocena

Spełnienie warunków formalnych nie przesądza wyniku. W postanowieniu z 30 listopada 2023 r., II AKzw 1279/23, Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał odmowę wobec skazanego, który formalnie spełniał warunki. Sąd uznał, że nie spełnia on przesłanek merytorycznych, a sytuacja rodzinna nie wystarcza. Sprawy tego rodzaju są jednak oceniane indywidualnie. W postanowieniu z 22 stycznia 2019 r., II AKzw 2233/18, Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił odmowę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że sąd pierwszej instancji zbyt powierzchownie ocenił sytuację skazanego. Oba orzeczenia zapadły w konkretnych stanach faktycznych i nie przesądzają o innych sprawach.

Jak czytać uzasadnienie postanowienia o odmowie

Uzasadnienie sporządza się na piśmie wraz z postanowieniem (art. 98 § 1 Kodeksu postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 490, dalej: k.p.k.). K.p.k. stosuje się odpowiednio w sprawach, których nie reguluje k.k.w. (art. 1 § 2 k.k.w.). Czytaj uzasadnienie w czterech krokach.

1. Znajdź przesłankę. Ustal, który punkt lub paragraf art. 43la k.k.w. sąd uznał za niespełniony. Może to być więcej niż jedna przesłanka.
2. Wypisz dowody. Sprawdź, na czym sąd się oparł. Mogą to być informacje o karalności, wywiad kuratora, opinia zakładu karnego lub zgody domowników.
3. Oddziel fakty od oceny. Błędna data, zła długość kary lub nieaktualny adres to zarzut co do faktów. Inna ocena tych samych faktów wymaga argumentacji.
4. Sprawdź pominięcia. Zanotuj, czy sąd odniósł się do dokumentów, które złożyłeś. Porównaj je z tym, co wskazał we wniosku.

Co wynika z uzasadnienia	Co sprawdzić	Możliwy kierunek
Wymiar kary przekracza próg	Wyrok, ewentualny wyrok łączny, wyliczenie części do odbycia	Zażalenie, jeśli wyliczenie jest błędne
Brak zgody domownika	Czy zgoda jest pisemna i obejmuje czynności kontrolne (art. 43h § 3 k.k.w.)	Zażalenie lub ponowny wniosek ze zgodą
Cele kary nie zostaną osiągnięte	Jakie okoliczności wskazał sąd i czy są aktualne	Zażalenie, a później ponowny wniosek przy nowych faktach
Postawa w zakładzie	Opinia, nagrody, kary dyscyplinarne, zatrudnienie	Zażalenie przy błędach, ponowny wniosek po zmianie sytuacji

Zażalenie na odmowę dozoru elektronicznego

Kto może je wnieść

Zażalenie przysługuje skazanemu lub jego obrońcy oraz prokuratorowi. Sądowy kurator zawodowy i dyrektor zakładu karnego mogą je wnieść tylko wtedy, gdy składali wniosek o zezwolenie (art. 43lk k.k.w.).

Termin

Termin wynosi 7 dni. Biegnie od ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa nakazuje doręczenie, od doręczenia (art. 460 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w.). Postanowienie wydane poza rozprawą doręcza się uprawnionym, chyba że byli obecni przy jego ogłoszeniu (art. 100 § 4 k.p.k.). Dlatego ustal, czy byłeś obecny przy ogłoszeniu, i zapisz datę odbioru pisma. Odczytaj też pouczenie dołączone do postanowienia.

Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo nadano w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji w Unii Europejskiej. Osoba pozbawiona wolności może złożyć je w administracji zakładu (art. 124 k.p.k.). Jeżeli termin upłynął z przyczyn niezależnych od strony, wniosek o przywrócenie składa się w ciągu 7 dni od ustania przeszkody. Razem z nim trzeba wnieść zażalenie (art. 126 § 1 k.p.k.).

Adresat

Zażalenie wnosisz do sądu, który wydał postanowienie (art. 20 § 2 k.k.w.). Ten sąd może przychylić się do zażalenia w tym samym składzie. W przeciwnym razie przekazuje je wraz z aktami do sądu wyższej instancji. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę najpóźniej w terminie 7 dni od wpływu zażalenia z aktami (art. 43lj § 2 w zw. z art. 43lk k.k.w.). Orzeka jednoosobowo (art. 20 § 3 k.k.w.).

Treść pisma

Odwołujący się powinien wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie i podać, czego się domaga (art. 427 § 1 k.p.k.). Obrońca musi ponadto sformułować zarzuty i uzasadnienie (art. 427 § 2 k.p.k.). Można wskazać nowe fakty lub dowody (art. 427 § 3 k.p.k.). Pismo powinno spełniać wymogi ogólne, w tym mieć datę i podpis (art. 119 k.p.k.). Do usunięcia braków formalnych sąd wzywa w terminie 7 dni (art. 120 § 1 k.p.k.). W sprawie I KZ 5/22 Sąd Najwyższy zajął się zażaleniem obrońcy bez podpisu i daty, którego braków nie usunięto w tym terminie. Zażalenie uznano za bezskuteczne.

Pismo może zawierać te elementy:

• oznaczenie sądu odwoławczego i sądu, za którego pośrednictwem pismo wnosisz,
• Twoje imię, nazwisko, adres i sygnaturę sprawy,
• datę i treść zaskarżonego postanowienia,
• wniosek o zmianę postanowienia albo jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania,
• uzasadnienie z konkretnymi faktami i dowodami,
• listę załączników, datę i podpis.

Przykładowe fragmenty zażalenia

Poniższe fragmenty pokazują sposób formułowania. Dostosuj je do swojej sprawy. Wpisuj tylko okoliczności prawdziwe, które możesz wykazać dokumentami.

Zaskarżam w całości postanowienie Sądu Okręgowego w [miejscowość] z dnia [data], sygn. [sygnatura], odmawiające mi udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Wnoszę o zmianę zaskarżonego postanowienia i udzielenie zezwolenia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd przyjął, że nie posiadam miejsca stałego pobytu. Ustalenie to jest błędne. Od dnia [data] mieszkam pod adresem [adres], co potwierdza dołączona umowa najmu oraz pisemna zgoda [imię i nazwisko] na wykonywanie dozoru, obejmująca czynności kontrolne.

Sąd oparł się na wyroku z [rok], nie odnosząc się do okoliczności wskazanych we wniosku. Od dnia [data] jestem zatrudniony na podstawie umowy o pracę, co potwierdza załącznik nr 2. Od dnia [data] uczestniczę w terapii, co potwierdza załącznik nr 3.

Ponowny wniosek o dozór po odmowie (art. 43ll k.k.w.)

Art. 43ll k.k.w. dotyczy ponownego wniosku skazanego lub jego obrońcy w tej samej sprawie. Jeżeli wniosek wpłynie przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie, sąd pozostawi go bez rozpoznania. Liczy się data wydania postanowienia, a nie data jego doręczenia.

Przykład. Sąd odmówił 10 marca. Postanowienie doręczono 20 marca. Trzy miesiące liczysz od 10 marca, więc pismo składasz po 10 czerwca, a nie po 20 czerwca.

Przepis nie wspomina o tym, że zażalenie przerywa lub zawiesza ten termin. Nie wymaga też wprost nowych okoliczności. Sąd ocenia jednak wniosek według art. 43la k.k.w., więc treść pisma powinna odnosić się do powodu poprzedniej odmowy. Wnioskodawca ma obowiązek uzasadnić żądania i dołączyć odpowiednie dokumenty (art. 19 § 3 k.k.w.). Może to być:

• uzupełniona zgoda domownika,
• umowa o pracę lub zaświadczenie o zatrudnieniu,
• dokument potwierdzający zmianę miejsca pobytu,
• zaświadczenie o terapii lub leczeniu,
• przy karze w toku informacja o nagrodach i zachowaniu.

Wzór pisma znajdziesz w produkcie Wniosek o dozór elektroniczny – wzór. Nowy wniosek powinien wprost wskazywać, co zmieniło się od poprzedniego postanowienia.

Pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 43lf k.k.w.)

Pozostawienie bez rozpoznania to inne rozstrzygnięcie niż odmowa. Oznacza, że sąd nie ocenia wniosku co do meritum. Przed udzieleniem zezwolenia sąd żąda informacji od podmiotu dozorującego. Jeżeli na przeszkodzie stoją warunki techniczne, sędzia penitencjarny pozostawia wniosek bez rozpoznania (art. 43lf § 1 i 2 k.k.w.). Warunki te obejmują w szczególności liczbę i zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne ich obsługi (art. 43h § 1 k.k.w.).

Powód	Przepis	Co oznacza
Warunki techniczne	art. 43lf § 2 k.k.w.	Przeszkoda po stronie technicznej, nie ocena skazanego
Zbyt wczesny ponowny wniosek	art. 43ll k.k.w.	Nie upłynęły 3 miesiące od wydania odmowy
Brak uzasadnienia lub dokumentów	art. 19 § 3 k.k.w.	Sąd może nie rozpoznać wniosku bez wymaganych danych

Art. 43ll k.k.w. mówi o postanowieniu o odmowie. Z jego brzmienia nie wynika, że trzymiesięczna przerwa obowiązuje po pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z art. 43lf § 2 k.k.w. Oddział k.k.w. o dozorze nie reguluje też wprost zażalenia na takie rozstrzygnięcie. Sprawdź treść pouczenia w doręczonym piśmie.

Kara do 4 miesięcy: odmowa komisji penitencjarnej

Gdy skazany odbywa już karę do 4 miesięcy, wyłącznie właściwa jest komisja penitencjarna. Jeżeli w chwili złożenia wniosku nie rozpoczął kary, właściwy jest sąd penitencjarny (art. 43lla § 1 i 7 k.k.w.). Środki zaskarżenia różnią się od opisanych wyżej.

Element	Sąd penitencjarny	Komisja penitencjarna
Czas na decyzję	30 dni (art. 43ld § 4 k.k.w.)	14 dni (art. 43lla § 4 k.k.w.)
Środek zaskarżenia	Zażalenie (art. 43lk k.k.w.)	Skarga (art. 43llb § 1 k.k.w.)
Termin	7 dni	7 dni od ogłoszenia lub doręczenia decyzji (art. 7 § 3 k.k.w.)
Adresat pisma	Sąd, który wydał postanowienie	Komisja, która wydała decyzję (art. 7 § 3 k.k.w.)
Rozpoznaje	Sąd wyższej instancji	Sąd penitencjarny
Ponowny wniosek	Po 3 miesiącach od odmowy	Po miesiącu od odmowy (art. 43lla § 5 k.k.w.)

Cofnięcie zezwolenia na dozór: uchylenie i zażalenie

Ustawa używa słowa „uchylenie”. W praktyce mówi się też o cofnięciu lub odwołaniu zezwolenia. Chodzi o sytuację, w której dozór został przyznany, a sąd później odbiera to uprawnienie.

Sytuacja	Przepis	Decyzja sądu
Niezachowanie terminu zgłoszenia gotowości, uchylanie się od instalacji lub założenia nadajnika	art. 43zaa § 1 pkt 1 k.k.w.	Sąd uchyla
Naruszenie porządku prawnego, uchylanie się od obowiązków	art. 43zaa § 1 pkt 2 k.k.w.	Sąd uchyla
Odwołanie przerwy z innego powodu niż ustanie jej przyczyny	art. 43zaa § 1 pkt 3 k.k.w.	Sąd uchyla
Osadzenie w związku z tymczasowym aresztowaniem lub karą w innej sprawie	art. 43zaa § 1 pkt 4 k.k.w.	Sąd uchyla
Niepowrót w wyznaczonym czasie po zezwoleniu z art. 43p k.k.w.	art. 43zab k.k.w.	Sąd może uchylić

W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, sąd może odstąpić od uchylenia z art. 43zaa § 1 k.k.w. (art. 43zaa § 2 k.k.w.). W postanowieniu z 27 lutego 2024 r., II AKzw 86/24, Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał uchylenie zezwolenia. W tej sprawie podstawą były m.in. brak zatrudnienia i brak wykazania realnych starań o pracę.

Przed uchyleniem sąd wysłuchuje skazanego lub obrońcę, ale tylko wtedy, gdy uzna to za konieczne (art. 43lm § 1 k.k.w.). Na postanowienie o uchyleniu przysługuje zażalenie na zasadach z art. 43lk k.k.w. (art. 43lm § 2 k.k.w.). Sąd niezwłocznie poleca zatrzymać i doprowadzić skazanego do aresztu śledczego bez wezwania (art. 43zad k.k.w.). Postanowienie w postępowaniu wykonawczym jest wykonalne z chwilą wydania, chyba że sąd wstrzyma jego wykonanie (art. 9 § 3 k.k.w.). O takie wstrzymanie można wnieść w zażaleniu. Sąd orzeka też, w jakim zakresie karę uznaje się za wykonaną (art. 43zac § 1 k.k.w.).

Po uchyleniu ponowne zezwolenie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne (art. 43zae k.k.w.). Termin 3 miesięcy z art. 43ll k.k.w. nie ma tu zastosowania. W tej sytuacji zażalenie pozostaje jedyną drogą do podważenia rozstrzygnięcia w zwykłym trybie.

Co dalej po odmowie dozoru elektronicznego

Dalsze kroki zależą od tego, czy kara już trwa.

• Kara nierozpoczęta. Odmowa nie zatrzymuje wykonania wyroku. Złożenie wniosku w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, chyba że sąd postanowi inaczej w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 9 § 4 k.k.w.). Opis pozostałych instytucji zawiera artykuł Wezwanie do odbycia kary: co zrobić.
• Kara w toku. Sąd ocenia postawę i zachowanie w zakładzie (art. 43la § 3 k.k.w.). Przy ponownym wniosku istotne będą okoliczności z okresu po odmowie.
• Kara poniżej 3 lat, której do odbycia zostało ponad 6 miesięcy. Limit pozostałej części kary może stać się istotny później. Skazany spełni go, gdy do odbycia zostanie nie więcej niż 6 miesięcy.

Sejm uchwalił 22 października 2026 r. nowelizację k.k.w. (druk nr 3009). Według dostępnych informacji ma ona podnieść limit pozostałej kary do 1,5 roku i wejść w życie po 6 miesiącach od publikacji. Na dzień 5 listopada 2026 r. ustawa nie została opublikowana w Dzienniku Ustaw i nie obowiązuje. Stosuj obecny limit 6 miesięcy.

Najczęstsze błędy

• Liczenie 3 miesięcy od doręczenia zamiast od wydania postanowienia.
• Liczenie 7 dni na zażalenie od niewłaściwej daty, bez sprawdzenia, czy postanowienie ogłoszono w Twojej obecności.
• Wysłanie zażalenia bezpośrednio do sądu apelacyjnego zamiast do sądu, który wydał postanowienie.
• Powtórzenie treści wniosku bez odniesienia się do uzasadnienia odmowy.
• Składanie ponownego wniosku bez dokumentów, które pokazują zmianę.
• Pomylenie odmowy z pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
• Założenie, że zażalenie zatrzymuje wykonanie kary.
• Brak podpisu lub daty na piśmie.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

Konsultacja może być przydatna, gdy powodem odmowy jest ocena sądu, a nie brak dokumentu. Dotyczy to też spraw z kilkoma karami, wątpliwościami co do art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, uchyleniem zezwolenia oraz upływem terminu. W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z pomocy obrońcy ustanowionego w tym postępowaniu (art. 8 § 1 k.k.w.).

Najczęstsze pytania

Czy zażalenie na odmowę wstrzymuje wykonanie kary?

Art. 43lk k.k.w. nie przewiduje takiego skutku. Wstrzymanie wykonania wyroku wymaga decyzji sądu w szczególnie uzasadnionym wypadku (art. 9 § 4 k.k.w.).

Ile trwa rozpoznanie zażalenia?

Sąd odwoławczy powinien rozpoznać sprawę najpóźniej w 7 dni od wpływu zażalenia wraz z aktami (art. 43lj § 2 w zw. z art. 43lk k.k.w.). Termin nie biegnie od dnia wysłania pisma.

Czy po 3 miesiącach sąd musi udzielić zezwolenia?

Nie. Upływ terminu oznacza tylko, że wniosek nie zostanie pozostawiony bez rozpoznania z tego powodu. Sąd ocenia go według art. 43la k.k.w.

Czy prokurator może zaskarżyć zezwolenie na dozór?

Tak. Jeżeli najpóźniej na posiedzeniu po ogłoszeniu postanowienia oświadczy, że się sprzeciwia, postanowienie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia (art. 43lj § 1 i 1a k.k.w.).

Czy domownik może zaskarżyć zezwolenie wydane bez jego zgody?

Tak. Osobie, która nie wyraziła zgody, przysługuje zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 43la § 4 k.k.w. (art. 43la § 5 k.k.w.).

Czy muszę mieć obrońcę?

Co do zasady nie. Obowiązek dotyczy sytuacji z art. 8 § 2 k.k.w., na przykład gdy skazany nie ukończył 18 lat albo sąd uzna to za niezbędne.

Czytaj też

• Dozór elektroniczny: warunki i zasady odbywania kary
• Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny
• Wezwanie do odbycia kary: co zrobić
• Wniosek o dozór elektroniczny – wzór
• Sprawy karne: wzory pism

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1307: art. 1 § 2, art. 7, art. 8, art. 9, art. 19, art. 20, art. 43h, art. 43la, art. 43lf, art. 43lj, art. 43lk, art. 43ll, art. 43lla, art. 43llb, art. 43lm, art. 43zaa, art. 43zab, art. 43zac, art. 43zad, art. 43zae
• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 490: art. 98, art. 100, art. 119, art. 120, art. 124, art. 126, art. 427, art. 460
• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1342: art. 64, art. 64a, art. 65
• Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 stycznia 2019 r., II AKzw 2233/18
• Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 listopada 2023 r., II AKzw 1279/23
• Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2024 r., II AKzw 86/24
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2022 r., I KZ 5/22
• Informacja o nowelizacji uchwalonej przez Sejm w październiku 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 5 listopada 2026 r.