Wezwanie do odbycia kary: co zrobić i jakie są terminy

Wezwanie do odbycia kary to polecenie stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, wraz z dokumentem tożsamości. Po jego otrzymaniu sprawdź termin i miejsce, a następnie ustal, czy masz podstawy do wniosku o odroczenie, dozór elektroniczny lub wstrzymanie wykonania. Bez decyzji sądu termin z wezwania nadal obowiązuje. Podstawą jest art. 79 § 1a ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1307, dalej: k.k.w.). Ten tekst porządkuje dostępne drogi i ich kolejność. Warunki samego dozoru omawia artykuł Dozór elektroniczny: warunki i zasady odbywania kary.

Wezwanie do odbycia kary a zatrzymanie i doprowadzenie

Art. 79 § 1 k.k.w. ustanawia zasadę. Sąd poleca zatrzymać skazanego na karę pozbawienia wolności i doprowadzić go do aresztu śledczego. Wezwanie nie jest więc etapem obowiązkowym. Przewiduje je art. 79 § 1a k.k.w. i wymaga spełnienia kilku warunków.

Element	Zatrzymanie i doprowadzenie	Wezwanie do stawienia się
Podstawa	art. 79 § 1 k.k.w.	art. 79 § 1a k.k.w.
Kiedy	Zasada	Uzasadniony wypadek
Inicjatywa	Sąd	Wniosek skazanego
Ocena	Nie dotyczy	Postawa i zachowanie skazanego uzasadniają przypuszczenie, że stawi się na wezwanie
Miejsce	Areszt śledczy	Areszt śledczy położony najbliżej miejsca stałego pobytu

Zarządzenie o wezwaniu wymaga uzasadnienia (art. 79 § 1a k.k.w.). Przepis nie podaje stałej liczby dni między wezwaniem a stawiennictwem. Datę wskazuje sąd. Czytaj więc samo wezwanie, a nie ogólne informacje o terminie.

Potoczne określenie to „wezwanie do zakładu karnego”. Art. 79 k.k.w. mówi o areszcie śledczym. Przeniesienie do właściwego zakładu karnego następuje po decyzji klasyfikacyjnej komisji penitencjarnej (art. 79 § 3 k.k.w.).

Wniosek o wezwanie, gdy wyrok jest prawomocny

Jeżeli nie masz jeszcze wezwania, możesz wnieść o nie do sądu. Wyjaśnij, dlaczego sprawa jest uzasadnionym wypadkiem i dlaczego stawisz się dobrowolnie. Mogą to być stałe miejsce pobytu, praca, opieka nad bliskimi oraz dotychczasowe stawiennictwo. Sąd rozstrzyga w tym zakresie według oceny postawy i zachowania skazanego. Złożenie wniosku nie gwarantuje wezwania.

Co zrobić po wezwaniu do zakładu karnego: kolejność działań

1. Sprawdź wezwanie. Zapisz termin, adres aresztu, sygnaturę i sąd. Porównaj je z wyrokiem.
2. Ustal wymiar kary. Od niego zależy, czy dozór jest w ogóle możliwy.
3. Wybierz podstawę. Ciężka choroba: art. 150 k.k.w. Ciężkie skutki dla Ciebie lub rodziny: art. 151 § 1 k.k.w. Wymiar kary w granicach dozoru: art. 43la k.k.w.
4. Zbierz dokumenty. Wniosek wymaga uzasadnienia i odpowiednich dokumentów (art. 19 § 3 k.k.w.). Bez nich sąd może pozostawić go bez rozpoznania.
5. Złóż wniosek we właściwym sądzie. Odroczenie i dozór rozpoznają zwykle różne sądy.
6. Dołącz prośbę o wstrzymanie. Opisz, dlaczego Twoja sytuacja jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem (art. 9 § 4 k.k.w.).
7. Sprawdzaj odpowiedź. Jeśli do terminu z wezwania nie ma decyzji o wstrzymaniu lub odroczeniu, wezwanie pozostaje wiążące.

Czynność	Termin wynikający z przepisów
Stawienie się	Data wskazana w wezwaniu
Wniosek o odroczenie	Przepis nie wskazuje terminu. Rozpoznanie w 21 dni od wpływu, chyba że ustawa przewiduje posiedzenie z udziałem stron (art. 19 § 4 k.k.w.)
Wniosek o dozór	Przepis nie wskazuje terminu. Postanowienie w 30 dni od wpływu (art. 43ld § 4 k.k.w.)
Zażalenie	7 dni od ogłoszenia lub, gdy ustawa nakazuje doręczenie, od doręczenia (art. 460 Kodeksu postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 490, dalej: k.p.k.)

Czas rozpoznania może być dłuższy niż czas do stawienia się. Dlatego prośba o wstrzymanie wykonania ma znaczenie praktyczne.

Wniosek o odroczenie kary (art. 150 i 151 k.k.w.)

Odroczenie oznacza przesunięcie początku kary. Wniosek składa się, zanim kara zostanie rozpoczęta. Przepisy przewidują cztery sytuacje.

Podstawa	Warunek	Okres	Charakter
art. 150 § 1 i 2 k.k.w.	Choroba psychiczna lub inna ciężka choroba uniemożliwiająca wykonywanie kary	Do ustania przeszkody	Sąd odracza
art. 151 § 1 zd. 1 k.k.w.	Natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub rodziny zbyt ciężkie skutki	Do roku	Sąd może odroczyć
art. 151 § 1 zd. 2 k.k.w.	Skazana kobieta ciężarna, osoba samotnie opiekująca się dzieckiem	Do 3 lat po urodzeniu dziecka	Sąd może odroczyć
art. 151 § 2 k.k.w.	Kara do roku, liczba osadzonych przekracza w skali kraju pojemność zakładów	Art. 151 § 3 k.k.w. odsyła do okresów z § 1	Sąd może odroczyć

Art. 150 § 2 k.k.w. definiuje ciężką chorobę. To stan, w którym umieszczenie w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. Odroczenia z art. 151 § 2 k.k.w. nie udziela się skazanym wskazanym w tym przepisie, między innymi za przestępstwa z użyciem przemocy lub groźby jej użycia oraz określonym w art. 64 § 1 lub 2, art. 64a lub art. 65 Kodeksu karnego.

Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie. Łączny okres nie może przekroczyć okresów z art. 151 § 1 k.k.w. i biegnie od dnia pierwszego postanowienia (art. 151 § 3 k.k.w.). Sąd może nałożyć obowiązki, np. starania o pracę lub zgłaszanie się na Policję (art. 151 § 4 k.k.w.). Sąd może odwołać odroczenie po ustaniu jego przyczyny, gdy skazany nie korzysta z niego w celu, w jakim je udzielono, rażąco narusza porządek prawny lub nie wykonuje obowiązków (art. 156 § 1 k.k.w.).

Gdzie złożyć wniosek o odroczenie kary

Wniosek składasz do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji (art. 3 § 1 k.k.w.). Potwierdza to karta informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości dotycząca odroczenia. Karta podaje opłatę od wniosku w wysokości 80 zł oraz możliwość wniosku o zwolnienie z kosztów. Sprawdź aktualną kwotę w sądzie.

Co wykazać we wniosku

• konkretne skutki natychmiastowego wykonania kary dla Ciebie lub rodziny,
• dokumentację medyczną, gdy powołujesz się na stan zdrowia,
• dane o osobach pozostających na Twoim utrzymaniu lub pod Twoją opieką,
• okres, na jaki prosisz o odroczenie,
• cel odroczenia i to, co w tym czasie zmieni się w Twojej sytuacji.

Sąd opiera się na dowodach. W sprawie II AKzw 644/23 Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał odmowę odroczenia kary 4 lat pozbawienia wolności. Podstawą oceny była dokumentacja lekarska i wywiad kuratora. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia, zgodnie z kartą informacyjną MS, przysługuje zażalenie. Sąd Najwyższy w sprawie I KZ 5/22 zajął się takim zażaleniem, które nie zostało podpisane przez obrońcę w terminie na usunięcie braków. Pismo uznano za bezskuteczne.

Odroczenie kary a dozór elektroniczny

Odroczenie przesuwa początek kary. Dozór zmienia sposób jej odbycia. To dwie różne instytucje, z różnymi warunkami.

Element	Odroczenie	Dozór elektroniczny
Skutek	Kara rozpocznie się później	Kara jest wykonywana poza zakładem karnym
Podstawa	art. 150 i 151 k.k.w.	art. 43la k.k.w.
Sąd	Sąd pierwszej instancji	Sąd penitencjarny okręgu, w którym przebywasz (art. 3 § 2, art. 43e § 1 k.k.w.)
Wymiar kary	Art. 151 § 1 k.k.w. nie ogranicza wymiaru	Kara do 1 roku i 6 miesięcy lub poniżej 3 lat, gdy pozostało najwyżej 6 miesięcy
Czas	Do roku lub dłużej w wypadkach z ustawy	Cała kara albo jej reszta
Zgody	Nie wymaga się	Pisemna zgoda pełnoletnich domowników (art. 43h § 3 k.k.w.)

Przepisy nie zakazują złożenia obu wniosków. Mają różne podstawy i trafiają do różnych sądów. Jeżeli składasz oba, opisz w każdym, że drugi jest w toku. Do skazanego, który nie rozpoczął kary, ma zastosowanie art. 43la § 2 k.k.w. Sąd ocenia względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji i inne szczególne okoliczności. Budowę pisma opisuje poradnik Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny. Gotowy układ znajdziesz w produkcie Wniosek o dozór elektroniczny – wzór. Gdy sąd odmówi, zapoznaj się z artykułem Odmowa dozoru elektronicznego: zażalenie i ponowny wniosek.

Sejm uchwalił 22 października 2026 r. nowelizację k.k.w. dotyczącą limitu pozostałej kary (druk nr 3009). Na dzień 5 listopada 2026 r. nie została opublikowana w Dzienniku Ustaw i nie obowiązuje. Do Twojego wniosku stosuje się obecne brzmienie art. 43la k.k.w.

Wstrzymanie wykonania kary (art. 9 § 4 k.k.w.)

Złożenie wniosku w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonania orzeczenia. Wyjątek zależy od sądu właściwego do rozpoznania wniosku i dotyczy szczególnie uzasadnionych wypadków. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia (art. 9 § 4 k.k.w.).

Prośbę o wstrzymanie można zawrzeć w tym samym piśmie, co wniosek główny. Oznacz ją osobnym punktem. Wskaż termin z wezwania i dołącz jego kopię. Opisz, co konkretnie stanie się, jeśli kara rozpocznie się przed rozpoznaniem wniosku.

Na podstawie art. 9 § 4 k.k.w. wnoszę o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu [nazwa] z dnia [data], sygn. [sygnatura], do czasu rozpoznania niniejszego wniosku. Termin stawienia się wyznaczono na [data]. Termin rozpoznania wniosku może upłynąć po tej dacie, a [opis konkretnych skutków].

Art. 9 § 4 k.k.w. odnosi się do sądu właściwego w sprawie danego wniosku. Jeżeli wniosek o odroczenie trafia do jednego sądu, a o dozór do drugiego, prośbę kieruj do tego sądu, który rozpoznaje dany wniosek.

Przerwa w karze: droga po rozpoczęciu odbywania

Przerwa dotyczy kary, która już trwa. Jeżeli stawisz się i kara się rozpocznie, wniosek o odroczenie przestaje być właściwą drogą. Wtedy decyduje sąd penitencjarny.

• Przerwy udziela się w wypadku z art. 150 § 1 k.k.w., do ustania przeszkody (art. 153 § 1 k.k.w.).
• Sąd może udzielić przerwy, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art. 153 § 2 k.k.w.). Art. 151 § 3–5 k.k.w. stosuje się odpowiednio.
• Wniosek może też złożyć dyrektor zakładu karnego (art. 153 § 2a k.k.w.).
• Kolejnej przerwy co do zasady nie można udzielić przed upływem roku od ukończenia poprzedniej i powrotu (art. 153 § 3 k.k.w.). Wyjątek obejmuje chorobę oraz inny wypadek losowy.
• Jeżeli prokurator sprzeciwi się, postanowienie o przerwie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia (art. 154 § 1 k.k.w.).

Jeżeli kara już trwa, możesz też złożyć wniosek o dozór. Sąd oceni wtedy dotychczasową postawę i zachowanie (art. 43la § 3 k.k.w.). Przy karze do 4 miesięcy właściwa jest komisja penitencjarna, gdy wniosek złożono po rozpoczęciu kary (art. 43lla § 7 k.k.w.).

Skutki niestawienia się po wezwaniu do odbycia kary

Skutki opisują przepisy.

• Sąd poleca zatrzymać i doprowadzić skazanego, a kosztami zatrzymania i doprowadzenia obciąża skazanego (art. 79 § 2 k.k.w.).
• Jeżeli miejsce pobytu skazanego w kraju nie jest znane, sąd wydaje postanowienie o poszukiwaniu listem gończym (art. 14a § 1 k.k.w.).
• Postawa i zachowanie mają znaczenie dla dalszych wniosków, np. o dozór w trakcie kary (art. 43la § 3 k.k.w.).

Złożenie wniosku w ostatniej chwili nie zmienia tych zasad. Liczy się decyzja sądu, a nie sam fakt wysłania pisma. Jeżeli stawienie się jest niemożliwe z powodu nagłej choroby, poinformuj o tym sąd i dołącz dokument lekarski.

Co dzieje się po stawieniu się w areszcie śledczym

Przy przyjęciu skazany okazuje dokument tożsamości i podaje dane osobowe. Informuje o miejscu stałego pobytu, karalności, stanie zdrowia i obowiązku alimentacyjnym (art. 79a § 1 k.k.w.). Dokumenty, pieniądze i przedmioty wartościowe trafiają do depozytu, tak samo jak przedmioty, których nie można mieć w celi (art. 79a § 2 k.k.w.).

Skazanego umieszcza się w celi przejściowej na okres niezbędny, nie dłużej niż 14 dni (art. 79b § 1 k.k.w.). W tym czasie odbywają się wstępne badania lekarskie, zabiegi sanitarne, wstępne badania osobopoznawcze i zapoznanie z przepisami. Skazany otrzymuje informację o obliczonym okresie kary (art. 79b § 3 k.k.w.).

Przykłady

Przykład 1. Ewa ma 10 miesięcy kary, stałe mieszkanie i pracę. Mieszka z pełnoletnim mężem. Wezwanie wskazuje termin za 3 tygodnie. Składa do sądu penitencjarnego wniosek o dozór ze zgodą męża i prośbą o wstrzymanie z art. 9 § 4 k.k.w. Jeśli do terminu sąd nie wstrzyma wykonania, musi stawić się w areszcie.

Przykład 2. Marek ma karę 3 lat i 6 miesięcy. Jego żona jest po operacji i przez 5 miesięcy wymaga opieki. Dozór nie wchodzi w grę z uwagi na wymiar kary. Marek składa do sądu pierwszej instancji wniosek o odroczenie z art. 151 § 1 k.k.w. Dołącza dokumentację medyczną żony.

Przykład 3. Piotr ma wyrok 6 miesięcy i jeszcze nie otrzymał wezwania. Pisze do sądu wniosek z art. 79 § 1a k.k.w. Podaje adres, pracę oraz fakt, że stawiał się na każde wezwanie w sprawie. Równolegle przygotowuje wniosek o dozór.

Najczęstsze błędy

• Przyjęcie, że złożony wniosek automatycznie przesuwa termin z wezwania.
• Skierowanie wniosku o odroczenie do sądu penitencjarnego, a wniosku o dozór do sądu, który wydał wyrok, bez sprawdzenia właściwości.
• Pominięcie prośby o wstrzymanie wykonania.
• Ogólne opisanie „trudnej sytuacji” bez dokumentów.
• Oczekiwanie na odpowiedź sądu bez sprawdzania jej przed datą stawienia się.
• Złożenie wniosku o dozór bez pisemnej zgody domowników.
• Stawienie się bez dokumentu tożsamości.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem

Konsultacja może być przydatna, gdy termin z wezwania jest krótki, gdy w grę wchodzi ciężka choroba, kilka kar lub wątpliwość co do właściwego sądu. Dotyczy to też sytuacji po odmowie wstrzymania. W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z pomocy obrońcy ustanowionego w tym postępowaniu (art. 8 § 1 k.k.w.).

Najczęstsze pytania

Czy wezwanie zawsze poprzedza zatrzymanie?

Nie. Art. 79 § 1 k.k.w. przewiduje zatrzymanie i doprowadzenie jako zasadę. Wezwanie wydaje się na wniosek skazanego.

Czy mogę prosić o inny termin stawienia się?

Art. 79 k.k.w. nie przewiduje osobnego wniosku o zmianę terminu. Drogami z ustawy są odroczenie i wstrzymanie wykonania.

Ile czasu mam od wezwania na stawienie się?

Tyle, ile wskazuje wezwanie. Art. 79 § 1a k.k.w. mówi o wyznaczonym terminie i nie podaje stałej liczby dni.

Czy mogę złożyć wniosek o dozór po otrzymaniu wezwania?

Tak. Zezwolenia można udzielić skazanemu, który nie rozpoczął kary (art. 43la § 2 k.k.w.). Wniosek nie wstrzymuje jednak wykonania kary bez decyzji sądu.

Ile razy można prosić o odroczenie kary?

Odroczenia można udzielić kilkakrotnie. Łączny okres nie może przekroczyć limitów z art. 151 § 1 k.k.w. (art. 151 § 3 k.k.w.).

Co zabrać do aresztu śledczego?

Wezwanie wymaga dokumentu stwierdzającego tożsamość. Przedmioty niedozwolone w celi trafiają do depozytu (art. 79a § 2 k.k.w.).

Czy mogę prosić o przerwę zaraz po rozpoczęciu kary?

Tak, ustawa nie wyznacza minimalnego okresu przed pierwszą przerwą. Sąd penitencjarny ocenia, czy zachodzą przesłanki z art. 153 k.k.w.

Czytaj też

• Dozór elektroniczny: warunki i zasady odbywania kary
• Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny
• Odmowa dozoru elektronicznego: zażalenie i ponowny wniosek
• Wniosek o dozór elektroniczny – wzór
• Sprawy karne: wzory pism

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1307: art. 3, art. 8, art. 9, art. 14a, art. 19, art. 43e, art. 43h, art. 43la, art. 43ld, art. 43lla, art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 150, art. 151, art. 153, art. 154, art. 156
• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 490: art. 460
• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1342: art. 64, art. 64a, art. 65
• Karta informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości 54/K/UU/SR: odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności
• Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 28 sierpnia 2023 r., II AKzw 644/23
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2022 r., I KZ 5/22
• Informacja o nowelizacji uchwalonej przez Sejm w październiku 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 5 listopada 2026 r.